Saturday, August 25, 2012

29. The Final Days

from "Prince Siddhartha:
The Story of Buddha"
by Jonathan Landaw
Aгь Сиддхарта буюу
Буддагийн цадиг
Орчуулсан Б. Дамдин
English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

29. The Final Days

When Buddha was eighty years old he thought to himself "I have done all I could to help others. I have taught them how to live with love and how not to fear anything in life. Now it is time to show how to leave this world without fear."

29. Насны сүүлчийн хоногууд

Бурхан багш наян сүүдэр зэрэгцээд нэгэн өдөр, “Би хүн амьтанд тус болж чадах бүхнээ нэгэнт хийчихжээ. Хүмүүст хайрлаж энэрэхүй сэтгэлтэй байж нэгэн насандаа юунаас ч айж гэлмэхүй амьдрах ухааныг заасан. Одоо бол айж бачимдалгүй энэ ертөнцөөс хэрхэн тайван хальж одохыг зааж сургах цаг нэгэнт ирлээ” гэж бодож суулаа.

So he called the faithful Ananda to him and said, "Ananda, it is time for us to return to Kapilavastu for the last time. I wish to die in the city where I grew up."

Чингээд эрхэм итгэмжит шавь Анандыг дуудан дэргэдээ ирүүлж өгүүлрүүн: “Ананд аа, Капилавасту балгастаа бүрмөсөн буцаж очих цаг маань болжээ. Би төрж өссөн өлгий хотдоо насан өөд болохыг эрхэмлэн хүснэм” хэмээв.

Ananda was grief stricken. "O Buddha," he cried, "please do not leave us! For so many years you have been our guide. What shall we do without you?" Then he began to sob bitterly.

Гэнэтийн уй гашуудалд автсан Ананд “Багш минь, Та маныгаа бүү орхигтун! Олон жилийн турш та биднийгээ залуурдаж ирлээ шүү дээ. Таны үгүйд бид яах билээ?” хэмээн уйлж хайлан, харуусан мэгшинэ.

Buddha answered, "Do no cry, dear Ananda. I have always taught that death is a natural part of life. It is nothing to fear. You must understand that. And when I am gone, let my teachings be your guide. If you have understood them in your heart, you have no more need of me. Come, let us go."

"Ананд минь, бүү уйлж гутар. Үхэл бол амьдралд тохиолдох зайлшгүй зүйл. Үүнд айх сандрах юм огт үгүй. Үүнийг чи сайтар ойлгож ав. Намайг халин одсоны хойно миний сургаал ном замч чинь болж хөтөлнө. Миний номыг сэтгэл зүрхэндээ тогтоож авсан бол миний бие заавал дэргэд чинь байхын хэрэггүй. За ингээд хөдөлцгөөе” хэмээжээ.

And so Buddha and his disciples travelled north. Not far from Kapilavastu they passed through the village of Kushinagar. The Buddha asked them to stop there and rest. Then he turned to Ananda and said, "This is where I shall pass away."

Бурхан багш шавь нарынхаа хамт умар зүгийг барин явж, Капилавастугаас холгүй орших Күшинагар тосгоны дундуур өнгөрч яваад энд саатаж, амарцгаая гэжээ. Бурхан багш “Энэ бол миний насан эцэслэх хувьтай газар мөн байна” хэмээн айлдав.

Although this was to be the last day of his life, Buddha did not stop helping others. An old man from the village asked to see him, and Buddha agreed. He listened to the man's problems and gave him kind words of advice. The man was put at ease and felt happy once again.

Хэдийгээр Бурхан багшийн амьдралын сүүлчийн өдөр боловч тэрбээр бусдад тус болохоо ер зогссонгүй. Тосгоны нэгэн өвгөн ирж уулзахыг хүсэхэд ёсоор болгон таалжээ. Өвгөний зовлонг сонсч, эелдэг үгээр зөвлөмж сургаалаа хайрлав. Өвгөний сэтгэл тайтгарч баяслаа.

Then Buddha went out into the garden and lay down between two trees. His followers gathered around him. Some were crying, but others, their minds completely at peace, looked on silently.

Тэндээс Бурхан багш цэцэрлэг рүү орж хоёр модны хооронд налайн хэвтэхэд шавь нар нь хүрээлэв. Зарим нь цурхиран уйлж, зарим нь сэтгэлийн хатуужил эдлэн чимээгүй ширтэж зогсоно.

Then Buddha spoke for the last time. "Remember what I have taught you. Craving and desire are the cause of all unhappiness. Everything sooner or later must change, so do not become attached to anything. Instead devote yourself to clearing your mind and finding true, lasting happiness.

“Миний сургасныг санаж яваарай. Шунал, тачаал хоёр хамаг зовлонгийн үндэс болдог шүү. Эрт орой нэгэн цагт юм бүр өөрчлөгддөг. Иймээс аль нэгэн юманд хэт бүү шүлэнгэт! Түүний оронд сэтгэлээ ариутгаж, үнэн хийгээд мөнхийн жаргалыг олоход алд биеэ зориулагтун!” хэмээн сүүлчийн номоо айлдав.

Buddha then turned onto his right side and placed his right hand under his head. He closed his eyes and very peacefully passed away. It was the full moon day of the fourth month.

Тэгээд Бурхан багш баруун тал руугаа хөлбөрөн эргэж баруун гараа дэрлэж хажууллаа. Нүдээ аниад туйлын амгалан тайвнаар мөнх нойрсов. Энэ бол зуны дунд сарын арван тавны тэргэл өдөр байлаа.

After some time, his disciples took his body and placed it on a large pile of wood. They were going to burn it, as was the custom, but they could not get the fire to start. Then Buddha's main disciple arrived. He had been away when Buddha died, and hurried to Kushinagar as soon as he found out about Buddha's passing. After he arrived and paid his last respects to his teacher, the wood caught fire by itself. It burned for a long time, until nothing was left but some ashes and a few bones.

Хэсэг хугуцааны хойно шавь нар цогцсыг өргөн овоолгоотой их түлээ модон дээр залав. Тухайн үеийн заншлаар чандарлах гэтэл гал авалцсангүй. Бурхан багшийн тэргүүн шавь нь таалал төгсөх үед дэргэд нь байгаагүй бөгөөд дөнгөж хэл мэдээ сонсмогц яаран сандран Кушинагарт хүрч ирлээ. Ирмэгцээ багшдаа эцсийн хүндэтгэл ёслолоо үйлдэж дуусахуйд гал өөрөө авалцан мод шатаж эхлэв. Жаахан үнс хэдхэн, хэлтэрхий яс үлдэх хүртэл гал их удаан ноцжээ.

The different kings who lived in north India at that time all wanted the ashes and bones of the Buddha. They thought, "I shall build a monument to this great teacher in my kingdom, and place his remains inside it. This will bring me and my kingdom great honor."

Тэр үеийн Жагарын хойд нутгийн олон хаад бүгд Бурхан багшийн чандрыг өөртөө авахыг хүсэж байлаа. “Өөрийн улсдаа энэ их багшдаа зориулсан дурсгалын бунхан барьж, дотор нь чандрыг зална. Энэ нь миний хувьд бас улс гүрний хувьд үлэмжийн хувь зохиол болно” гэж бодоцооно.

Since each of the kings wanted the remains, they soon began to quarrel. "They are mine," said one. "No, they belong to me," said another. Finally, a wise person said, "Buddha spent his entire life teaching us how to love one another. Now, after he has passed away, you foolish people are about to fight over his ashes. Fighting is against everything he ever taught us. So instead, let us divide up his remains equally. Then each of you can build a separate monument to him in your own kingdom."

Хаан бүр чандрыг эзэгнэхийг хүсч “Минийх болох ёстой”, “Минийх болох ёстой” хэмээлдэн өөр зууртаа маргалдана. Чингэж байтал нэгэн мэргэн хүн ирж өгүүлрүүн: “Бие биеэ хайрлаж энэрэхийг бидэнд нолосоор Бурхан багш нэгэн насаа барсан билээ. Одоо болоход Багшийг таалал төгссөний хойно мунхаг хүмүүс та нар юуны учир түүний чандрыг булаалдан маргалдана вэ? Юунд ч бүү арцалдан тэмц гэж Багш маань бидэнд номлож байсан биш үү. Ингэж мэтгэлцэхийн оронд чандрыг адил тэгш хувааж авцгаа. Тэгээд өөр өөрийн улсдаа дурсгалын бунхан босгож болох бус уу?” хэмээн маргааныг хагалав.

The kings realized the wisdom of these words, and stopped their quarreling. They divided the ashes and bones of the Teacher among themselves and returned to their kingdoms. There they built monuments to the memory of one who taught and lived the path of peace and wisdom.

Хаад энэ мэргэний үгийг ойшоож маргалдахаа зогсоод туулсан Бурханы чандрыг тэгш хуваан авч нутаг нутагтаа буцацагаажээ. Тэд билэг оюун, энх амгалангийн замыг зааж хайрласан багшдаа хөшөө дурсгал сүндэрлүүлж мөнхжүүлсэн ажгуу.

English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

posted with permission by the author, Johnathan Landaw

Next Chapter: 30. The Teachings Still Live
Click here for other chapters