Saturday, June 30, 2012

21. A Mother's Grief

from "Prince Siddhartha:
The Story of Buddha"
by Jonathan Landaw
Aгь Сиддхарта буюу
Буддагийн цадиг
Орчуулсан Б. Дамдин
English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

21. A Mother's Grief

Buddha taught in many ways. To simple people and to children he taught by telling stories. To those of high intelligence he gave detailed explanations of the path. To others he taught without speaking any words at all. But, perhaps, his most powerful teaching was his own example, the very way he lived his life. He always acted with kindness and love. He was patient with everyone, even the most ignorant and foolish.

21. Эхийн харуусал

Бурхан багш, эгэл ард хийгээд хүүхдэд бол үлгэр хэлэх маягаар, билиг оюун төгөлдөр хүмүүст тайлбарлах, заримд нь бүр огт үг хэлж ярилгүй янз бүрийн аргаар үнэний зам мөрийн тухай номоо айлдаж байлаа. Гэхдээ өөрийнхөө амьдрал ахуйн төрх байдлаар үлгэрлэдэг нь шилдэг арга нь байсан болбуу. Тэрбээр ямагт энэрэх нигүүлсэхүйг дээдлэн, хэнтэй ч харьцахдаа, бүр тэнэг мунхаг хүнтэй ч туйлын хүлээц тэвчээртэй ханддаг ажээ.

Very soon, many people were attracted to him and became his followers. If someone had a problem, he or she would go to Buddha and ask his advice. There was one woman, named Gotami, whose child had just died. She was so upset by this that she lost her reason completely. She went everywhere trying to bring her child back to life. Her friends felt sorry for her and said, "Gotami, you should go and see the Buddha. Perhaps he can help you."

Төдөлгүй олон хүн номлолыг даган шавь оржээ. Алив нэг ноцтой бэрхшээлтэй учирсан хүн бүр Бурхан багшид бараалхаж зөвлөлгөө сургамжийг нь сонсдог болов. Готами нэрт нэгэн бүсгүйн хүүхэд нь эндээд удаагүй байлаа. Цөхрөнгөө барсан хөөрхий бүсгүй яах учраа олохгүй болжээ. Хүүхдээ амилуулахыг хичээн газар сайгүй явсан ч тусыг олсонгүй. Хөөрхий бүсгүйг өрөвдсөн найз нөхөд нь түүнийг Бурхан багшид оч, ач тус болж юун магад гэж зөвлөв.

She went before Buddha still holding her child in her arms. "Please bring him back to life for me," she cried. Very gently Buddha answered her, "I can help you, Gotami, but first you must bring me something. I need one small mustard seed. However, it must come from a house where no one has ever died."

Тэрбээр хүүхдийнхээ цогцосыг тэвэрсээр Бурхан багшид бараалхан: “Эвий үрийг минь амилуулж соёрх!” гэж орь дуу тавихад, Бурхан багш “Готами, би чамд тусалж болноо. Чамайг надад гичний үр авчир гэсэн болзол тавина. Харин тэр үрийг хүн ер нас бараагүй айлаас олж ирэх хэрэгтэй” гэж Бурхан багш түүнд хэллээ.

Gotami quickly went out in search of a mustard seed. She asked at one home and the woman there answered, "Of course you can have a mustard seed. You can have whatever you want - but you should know that last year my husband died."

"Oh," Gotami replied, "then I must search elsewhere," and ran off to the next house.

But wherever she went, the same thing happened. Everyone wanted to help her, but in every family she visited someone had died. One person told her, "Three years ago I lost my daughter." Another said, "My brother died here yesterday." It was always the same.

Готами гичний үрийн эрэлд даруйхнаа гарч нэгэн айлаас асуухад гэрийн эзэгтэй: “Танд гичний үр өгч бололгүй яахав. Харин ноднин жил манай нөхөр нас барчихсан шүү дээ” гэжээ. “Аа тийм үү. Тэгвэл би өөр газраас хайя! гээд хөрш айл руу нь очлоо. Хаана ч очсон айл бүр туслах хүсэлтэй ч хүн нас барсан айл таарч байлаа. Нэг нь “Гурван жилийн өмнө охин маань нас барсан” гэж байхад нөгөө нь “Өчигдөр ах маань өнгөрчихлөө” гэх мэт үргэлж ийм юм тохиолдоно.

At the end of the day she returned to the Buddha. "What have you found, Gotami?" he asked. "Where is your mustard seed? and where is your son? You are not carrying him any longer."

She answered, "O Buddha, today I have discovered that I am not the only one who has lost a loved one. Everywhere people have died. I see how foolish it was to think I could have my son back. I have accepted his death, and this afternoon I buried him. Now I have returned to you to hear your teachings. I am ready to listen."

Үдэш Готамиг эргэж ирэхэд нь Бурхан багш “Готами, чи юу олж ирэв? Гичний үр хаа байна? Хүү чинь хаа байна? Яагаад хүүгээ авч явахгүй байгаа юм бэ?” гэж асуужээ. “Бурхан багш аа, өнөөдөр дотнын хүнээ алдсан нь ганц би биш юм байна гэдгийг мэдэж авлаа. Газар сайгүй хүн үхэж үрэгддэг юм байна. Хүүгээ эргүүлэн амьдруулна гэж бодож байсан би юутай тэнэг вэ? Хүүгээ нас баржээ гэдэгт би итгэхээс өөр аргагүй боллоо. Чингээд өнөөдөр түүнийг оршууллаа. Би таны ном номлохыг сонсохоор буцаж ирлээ. Одоо би ном сонсоход бэлэн байна” хэмээн Готами өгүүлжээ.

Then Buddha said, "Gotami, you have learned a great deal today. Death must come to everyone sooner or later. But if you learn the truth you can live and die in happiness. Come, I shall teach you." And so he taught her, and soon she found more peace and happiness than she had ever known before.

Тэгэхэд нь Бурхан багш: “Готами, чи өнөөдөр ихийг мэджээ. Эрт орой хэзээ боловч хүнд үхэл ирэх нь зайлшгүй. Чи хэрвээ үнэнийг ухаарч чадвал баяр баясгалантай байж амьдарч ч, үхэж ч чадна. Нааш ир, би чамд ном тавьсугай” хэмээжээ. Ийнхүү Бурхан багш түүнд ном тавьж өгснөөр төдөлгүй Готами урьд амсаж байгаагүй их амгалан баясгаланг эдлэв.

English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

posted with permission by the author, Johnathan Landaw

Next Chapter: 22. A Rude Man
Click here for other chapters

Saturday, June 23, 2012

20. The First Teaching

from "Prince Siddhartha:
The Story of Buddha"
by Jonathan Landaw
Aгь Сиддхарта буюу
Буддагийн цадиг
Орчуулсан Б. Дамдин
English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

20. The First Teaching

It was a long way to Varanasi and Buddha walked slowly through village and farm. Everyone was immediately attracted to him. He was tall and handsome and moved with dignity and grace. Just seeing him brought calmness and joy to the people. He spoke kind and gentle words of comfort to everyone he met. Whether they were rich or poor, simple or intelligent, of noble birth or low, Buddha treated them all equally, with great love and respect.

Finally, he reached the Deer Park. From a distance the five men saw him approach. Quickly they whispered to one another, "Here comes that good-for-nothing Siddhartha. Let us have nothing to do with such a quitter! Ignore him if he comes near."

20. Анхлан номын хүрд
эргүүлсэн нь

Бурхан багш холын Варнаси хотыг зорин зам зуурт тохиох гацаа тосгоноор дамжин аажуухан явж байв. Нуруу тэгш өндөр, царай үзэсгэлэн төгөлдөр хөдөлгөөн намбалаг төвшин агаад сүрлэг Бурхан багш замд тааралдсан бүгдийг соронзон гүр мэт өөртөө татаж байв. Гагцхүү барааг нь харах төдүйдхүмүүсийн сэтгэл амарлин, баясал төрнө. Уулзсан хүн бүрийг тайтгаруулж сэтгэлийн цэнгэл эдлүүлэх уян зөөлөн үг сургаалаа найр тавин айлдана. Баян хоосон, эрдэмтэн эгэл, тайж харц алин боловч, Бурхан багш тэдэнтэй их найр хүндэтгэлтэйгээр эрх тэгш хандана. Яван явсаар Бодь гөрөөсний цэцэрлэгт ирэхийн хамт нөгөө таван гэлэн алсаас бараагаар нь таньж “Олиггүй муу Сиддхарта ирж шүү хөөш! Хулчгар босуултай бүү зууралдъя! Дөтлөөд ирэхээр нь тоохгүй байх юм шүү” хэмээн шивнэлдэнэ.

But as Buddha approached the men immediately felt that there was something very special about him. Forgetting their plan to ignore him, they automatically stood up as he drew near. With great respect they prepared a seat for him, took his robe, brought him some water and said, "Welcome Siddhartha, to the Deer Park. We are honored that you have joined us here."

Бурхан багш ойртон ирэхэд тэр тавд түүний талаар ер бусын юм төсөөлөгдөж, өөрийн эрхгүй босоод тосч очив. Асар хүндлэн, суудал засаж, орхимжийг аваад манз / хоол / барьж “Эрхэм Сиддхарта Бодь гөрөөсний цэцэрлэгт тавтай саатан морилогтун! Энд тантай учрах юутай их завшаан бэ?” гэлцэн найр тавив.

Buddha answered, "I thank you for your kind welcome, O monks. But you should know that I am no longer simply Siddhartha; it is no longer correct for you to call me by that name."

“Найрсаг угтсанд тань гялайлаа, эрхэм гэлэнгүүд минь. Эдүгээ би хуучин Сиддхарта биш болсныг таалан соёрхоно уу! Үүнээс хойш энэ нэрээр намайг бүү дуудаарай” гэж Бурхан багш сануулав.

"By what name should we call you then?" they asked.

"The whole world is asleep in ignorance," he answered. "When someone discovers the truth, he or she is asleep no longer. Now I am awake, having discovered the truth. All such awakened ones are called 'Buddha'."

“Тэгвэл одоо бид таныг хэн гэж байх вэ” гэж асуухад, Бурхан багш өгүүлрүүн: “Дэлхий ертөнц бүхэлдээ мунхагийн харанхуй мананд нойрсч байна. Хэн нэг нь үнэнийг нээж олбол тэрбээр сэрж сэхээрнэ. Үнэнийг олоод би одоо сэрж сэргэлээ. Ийнхүү гэгээрсэн бүгдийг бурхад гэдэг” хэмээв.

Then the five men, with great respect, said, "O Buddha, please teach us what you have learned so that we too may awaken."

Нөгөө таван гэлэн “Бурхан багш минь, сурсан мэдсэнээ бидэнд айлдан соёрх, чингээд бидч бас сэхээрч гэгээрье” хэмээлдэв.

And so, in answer to their request, Buddha delivered his first teaching. It is called "Turning the Wheel of the Dharma" and "Dharma" is the truth he discovered. "O monks," he began, "you must know that there are four Noble Truths. The first is the Noble Truth of Suffering. Life is filled with the miseries of birth, old age, sickness and death. People chase after pleasure but find only pain. Even when they do find something pleasant they soon grow tired of it. Nowhere is there any real satisfaction or peace."

Тэдний хүссэнээр Бурхан багш анхны номоо тавилаа. Үүнийг “Номын хүрдэн эргүүлэх” гэдэг бөгөөд “Ном” гэдэг нь Бурхан багшийн нээж олсон үнэний тухай сургаал болой. Бурхан багш айлдруун: “Гэлэнгүүд ээ, Хутагтын дөрвөн үнэн байдгийг заавал мэдэх хэрэгтэй.

Анхных нь зовлон үнэн. Амьдрал өөрөө төрөх, өтлөх, өвчлөх үхэхийн аюумшигт зовлонгоор дүүрэн байдаг. Хүмүүс жаргалыг хөөцөлдөх авч бие сэтгэлийн зовлонгоос өөр юм олж авдаггүй. Хүн таашаал авах сайныг оллоо ч гэсэн удалгүй түүнээсээ уйддаг. Жинхэнэ сэтгэлийн ханамж буюу амгалан гэж хаана ч байдаггүй.

"Second is the Noble Truth of the Cause of Suffering. When our mind is filled with greed or desire, sufferings of all types automatically follow. This ignorant and greedy attitude is the cause of all our dissatisfaction, robbing us of our peace of mind."

"Хоёрдахь нь Зовлонгийн шалтгааны тухай хутагтын үнэн болой. Хүний оюун бодол шунал, атгаг сэтгэлээр дүүрэхлээр зүсэн зүйлийн зовлон заавал дагалддаг. Энэхүү мунхаг, шунаг хандлага нь сэтгэлийн амгаланг алдагдуулан санаа сэтгэл зовнихын шалтгаан болдог."

"Third is the Noble Truth of the End of Suffering. When we remove all ignorant craving and desire from our heart, all our suffering and dissatisfaction with come to an end. We shall experience a happiness that is far greater than our ordinary pleasures and a peace that is beyond words."

"Гуравдахь нь Зовлонгоос гарах хутагтын үнэн болой. Шунах, тачаах сэтгэлийг үлдэн хөөж чадвал зовлонгоос ангижирч чадмой. Үгээр илэрхийлж өгүүлшгүй ердийн жаргалтай зүйрлэшгүй цэнгэлийн манлайг эдэлмүй."

"Finally, the fourth truth is the Noble Truth of the Path. This path leads to the end of all suffering. If we avoid harming all other living beings, if we sharpen and focus our mind, and if we gain wisdom, each of us can reach perfect happiness, the end of all misery."

"Дөрөвдэх нь Мөрийн тухай хутагтын үнэн болой. Энэ мөр нь хамаг зовлонг эцэс болгох замд хөтлөн оруулна. Эх болсон зургаан зүйлийн хамаг амьтанд гай учруулалгүй, оюун бодлоо хурцлан төвлөрүүлж чадваас, билиг оюуныг эзэмшиж чадваас хүн бүр төгс жаргалд хүрч зовлонгоос гарч чадмой” хэмээн айлдав."

When they heard these words the five men felt as happy as if they had found a great treasure of gold. "O Buddha," they said, "you have indeed found the truth. Please teach us the path to perfect wisdom and happiness and we shall be your followers."

Энэ айлдварыг сонсоод, алтны их сан хөмрөг олсон лугаа адил ихэд баяссан таван гэлэн өгүүлрүүн: “Бурхан багш аа, Та үнэхээр үнэний мөрийг олжээ. Та бидэнд билиг билгийн чанад хязгаар, төгс амгаланд хүрэх мөрийг зааж хайрла. Бид таны шавь болсугай!” хэмээлдэв.

It is said that many unseen spirits also heard these first teachings and flew to the ends of the earth crying, "The Buddha has begun to teach. Let all the world rejoice!"

Эгэл нүднээ үл үзэгдэх олон хий биетэн эл номыг сонсоод дэлхий ертөнцийн өнцөг булан бүрээр зорчин “Бурхан багш ном тавьж эхэллээ. Дэлхий даяараа баястугай!” хэмээн сонордуулж явлаа.

English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

posted with permission by the author, Johnathan Landaw

Next Chapter: 21. A Mother's Grief
Click here for other chapters

Saturday, June 16, 2012

19. Whom to Teach?

from "Prince Siddhartha:
The Story of Buddha"
by Jonathan Landaw
Aгь Сиддхарта буюу
Буддагийн цадиг
Орчуулсан Б. Дамдин
English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

19. Whom to Teach?

All of nature rejoiced that glorious morning. Fresh flowers blossomed everywhere and sent their sweet perfume into the air. Birds sang joyfully and creatures everywhere forgot their fear. Rainbows and beautifully colored clouds appeared in the sky, and people marveled to see such wondrous sights.

19. Хэнд ном номлох вэ?

Тэр ер бусын гайхамшигт өглөө байгаль дэлхий бүхэлдээ баясгаланд умбаж байв. Газар сайгүй нялх цэцэг дэлбээлж, цэцгийн тансаг үнэр ханхална. Шувууд хөгжилтэй жиргэн, газар газрын амьтан айх аюулгүй амар жимэр. Солонго татаж, тэнгэрт олон өнгийн үүлс хөвсийн, хүмүүс эл гайхамшигт элдэв учралыг сэтгэл баясан ажина.

Buddha himself was filled with the highest happiness. His mind, free from all darkness and pain, felt a boundless joy. For days and weeks he stayed near the Tree of Enlightenment, enjoying the bliss and happiness only a buddha knows.

Бурхан багш өөрөө ч баясгалангийн дээд жаргалыг эдэлж байв. Оюун сэтгэл нь мунхагийн харанхуй, зовлонгийн далайгаас ангижирч хязгааргүй баяр хөөрөөр бялхна. Тэрбээр Бодь модноос холдолгүй олон хоног саатаж, гагцхүү бурхад л эдэлдэг тэрхүү сэтгэлийн тэнүүн жаргалыг амсаж суулаа.

Then he thought, "It was so difficult for me to reach the end of suffering and become a buddha. I had to work so hard for so long. When I see how blind and ignorant most people are, I wonder if there is anyone who can understand the truths I have discovered. How could I possibly teach them? Perhaps it is better for me to live the rest of my life in the forests alone and enjoy the happiness of being a buddha myself."

“Хамаг зовлонг гэтлэн бурханы хутгийг олох хүртэл хугацаанд тун ч шаргуу зүтгэлээ. Ихэнх хүмүүс яасан харанхуй бүдүүлэг гэдгийг мэдэхийн хэрээр, үнэнийг ухаарч мэддэг хүн байдаг болбуу гэдэг эргэлзээтэй. Тэдэнд ном номлох ямар боломж надад байна вэ? Эсвэл аглаг ойд даяанчлан бурхан байхын жаргалыг гагц биеэрээ эдлэн, үлдсэн насаа өнгөрөөх нь дээр үү?” гэсэн бодол сэтгэлд нь ургав.

Then he heard an inner voice which said, "Please do not forget us! We are the suffering beings of the world. We have been waiting for this moment ever since your birth, and even before that. We have hoped and prayed these many years that you would leave the princely life and discover the way to end all suffering. Now that you have found this path, please teach it to us. Unlike you, we are still suffering."

Тийн атал сэтгэлийн гүнээс ийн өгүүлрүүн: “Биднийгээ бүү орхигтун! Бид чинь ертөнцийн зовсон амьтад шүү дээ. Таныг мэндлэх тэр цагаас, бүр түүнээс ч өмнө үеэс эдүгээг хүртэл чухам энэ мөчийг тэчьяадан хүлээсээр ирлээ. Таныг Хан хүүгийн баян тансаг амьдралаа огоорон, хамаг зовлонгоос гэтэлгэх зам мөрийг олж нээх болбуу хэмээн найдаж олон жилийн турш итгэл өвөрлөн залбирсаар байна. Эдүгээ та тэр замыг бидэндээ номлож хайрла. Бид чинь тантай адилгүй, одоо ч зовлон эдэлсэн хэвээр байна” хэмээв.

But another thought arose in Buddha's mind: "Who will be able to follow the teachings I have to give? Who is strong and brave enough? Who will try hard and long enough?"

“Миний тавьсан номыг хэн дагах буй? Тийм эр зориг, зүрхтэй хэн байдаг билээ? Тийм өнө урт хугацаанд тэвчээр эдлэх хэн байна вэ?” гэсэн бодол Бурханд төрлөө.

And the inner voice came again: "It is true that our minds are clouded in ignorance, O Buddha. But for some people this ignorance is not so thick. They will be able to understand you. For their sake, please teach us all the true Path."

Дотоод сэтгэлийн гүнээс дахин өгүүлэх нь: “Ай багш минь, бидний оюун сэтгэхүй харанхуй хар мананд автсан нь үнэний хувьтай. Гэхдээ зарим нь тийм ч ёроолгүй тэнэг бус. Тэд таны айлдварыг ухаарч ойлгох чадвартай буй заа. Буян бодож, үнэний зам мөрийг заан соёрх!” хэмээн айлтгав.

Then the Buddha smiled and said, "Of course; of course, I shall teach. The only reason I left the princely life was to find a way to help others. Now that I have become a buddha, I shall do everything I can."

"But even a buddha cannot remove the sufferings of others if they do not try to help themselves. People must want to get better before a doctor can cure them. In the same way, they must want to hear the teachings of the truth before anyone can help them. But whoever comes to me with an open mind will find that I am ready to teach them in every way I can."

Бурхан багш мишээж өгүүлрүүн: “Тэгэлгүй яахав. Тэгэлгүй яахав. Би ном тавина. Гагцхүү бусдад тус хүргэх арга замыг олохоор би Хан хүүгийн хангалуун тансаг амьдралаа орхисон билээ. Эдүгээ би нэгэнт Бурхан болсны тул чадах бүхнээ харамгүй хийнэ. Гэхдээ эзэн эс хичээвээс Бурхан байлаа ч гэсэн бусдын зовлонг нимгэлж чадахгүй. Оточ эмчилж эхлэхээс өмнө өвчтөн өөрөө илааршина гэсэн бат итгэлтэй байх ёстой. Үүн лугаа адил ном хүртэх хүн заалгахын өмнө үнэний тухай сургаалийг сонсох чин эрмэлзэлтэй болсон байх ёстой. Гэхдээ билгүүн саруул ухаантай хэн боловч сурахаар ирвэл би мэдэх чадах бүхнээ номлон сургахад бэлэн байна” хэмээвэй.

Then he thought, "Who, among all the people in the world should be the first I teach? Who is the most ready?" He remembered Arada and Udraka, the two teachers he had met six years before. "they would be the best to teach, but I can see that they have already died and left this world."

“Энэ үй олны дундаас хэнд нь эхэлж би ном тавих билээ? Хамгаас илүү таарах хүн хэн байдаг билээ” гэсэн бодолд Бурхан багш автав.Тэгээд зургаан жилийн тэртээ анх учирсан Арада, Удрака хоёр багш нь санаанд орж, “Тэр хоёр л чухам болох хүмүүс, гэхдээ өдүйд ертөнцөөс халин одсон байж ч болзошгүй” гэсэн бодол сэтгэлд нь эргэлдэнэ.

Then he thought of the five men who lived with him for so long in the forest. "They are ready to understand the truth, " he thought. "I shall teach them first."

He knew that he would find these men in the Deer Park near Varanasi, the holiest city of ancient India. "I shall go there," Buddha proclaimed, "and begin the work I came to do."

Дараа нь удаан хугацаагаар ойд хамт сууж байсан таван гэлэн санаанд нь орлоо. Тэр тав үнэнийг ухаж ойлгоход яг бэлэн байгаа хүмүүс. Эхлээд тэр тавд ном тавья” гэж шийджээ. Тэр тавыг эртний Жагарын нэн дагшин орон Варнаси балгасын ойролцоох Бодь гөрөөсний цэцэрлэгт хүрээлэнд буйг мэдээд “Тийшээ очиж, ном тавьсугай” хэмээн санаа шулуудан замд гарлаа.

English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

posted with permission by the author, Johnathan Landaw

Next Chapter: 20. The First Teaching
Click here for other chapters

Saturday, June 9, 2012

18. Awakened!

from "Prince Siddhartha:
The Story of Buddha"
by Jonathan Landaw
Aгь Сиддхарта буюу
Буддагийн цадиг
Орчуулсан Б. Дамдин
English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

18. Awakened!

Siddhartha's mind was calm and relaxed. As he sat under the tree his concentration deepened and his wisdom grew brighter. In this clear and peaceful state of mind he began to examine the nature of life. "What is the cause of suffering," he asked himself, "and what is the path to everlasting joy?"

18. Гэгээн хутагийг оллоо!

Сиддхартын сэтгэл тавиран амарч, Бодь модны дор суухуй тэр үест бясалгал нь цааш гүнзгийрч, ухаан улам улам хурц болж байв. Сэтгэлийн тод амирлангуй энэ байдалд Сиддхарта амьдралынхаа учир начрыг тунгаан шүүв. “Зовлонгийн шалтгаан юу буй? Өнө мөнхийн жаргалд хүрэхийн зам юун буй?” хэмээн өөрөөсөө асууна.

In his mind's eye he looked far beyond his own country, far beyond his own world. Soon the sun, planets, the stars out in space and distant galaxies of the universe all appeared in his meditation. He saw how everything, from the smallest speck of dust to the largest star, was linked together in a constantly changing pattern: growing, decaying and growing again. Everything was related. Nothing happened without a cause and every cause had an effect on everything else.

Түүний билгийн нүдэнд улс гүрний хилийн дээсийн чанад байгаа хийгээд орчлонгийн хязгааргүйн юмс үзэгдэл тод үзэгдэж авай. Удалгүй нар, од гариг, сансрын эрхэс, тэнгэрийн заадал, одны орд бүгд бясалгалд нь орж тодорно. Өчүүхэн хумхийн тоосноос эхлээд асар том од гариг хүртэл үүсч, үгүй болж, дахин үүсч мөнхийн орчилд байнгын холбоотой байдаг нь илт үзэгдэж байжээ. Бүх юм шүтэн барилдлагатай. Шалтгаан үгүйгээр тохиох юм нэгээхэн ч үгүй агаад шалтгаан бүр нь нөгөөгийн үр болдог ажээ.

As he saw how everything was connected in this way, deeper truths appeared in his mind. He looked deeply into himself and discovered that his life as Siddhartha the Prince was but the latest in a series of lifetimes that had no beginning - and he saw that the same was true for everyone. We are born, live and die not one time, but again and again. He saw that death is only the separation of the mind from its present body. After death the mind goes on to find a new body in the same way that a traveller leaves a guest house and moves on to find another. When one life ends, another begins - and in this way the wheel of death and birth keeps spinning around and around.

Бүх юм ийм шүтэн барилдлагатайг мэдэх тутам үнэний тухайт гүн ойлгоц ухаанд нь орж ирж байв. Өөрийгөө гүнзгий нягтлан үзэхэд Сиддхарта гэгч хүний амьдралын хүрдний Хан хүү болж төрсөн нь хамгийн сүүлчийнх нь бөгөөд эхлэл үгүй гэдгийг олж мэдлээ. Бусад хүний хувьд ч энэ мэт байх нь үнэн ажээ. Бид төрж, амьдарч нэгэн цагт нас эцэслэдэг, гэхдээ энэ нь дахин дахин давтагддаг жамтай. Үхэл гэдэг бол ердөө л сүнс, төрсөн энэ биеэс ангижран одож байгаа хэрэг. Үхсэний хойно хүний сүнс, нэгэн зочид буудлаас гарсан хүн хоноглох өөр буудал эрж яваа лугаа адил, орших өөр бие эрж явдаг. Нэгэн насны амьдрал дуусахад нөгөө амьдрал эхэлж байдаг өөрөөр хэлбэл үхэл амьдралын хүрд мөнх эргэж байдаг ажээ.

He also saw that in our travels from one life to the next we are constantly changing and constantly affecting one another. Like actors changing parts in a play, our roles change as we move from life to life. Sometimes we are rich and comfortable; sometimes we are poor and miserable. Occasionally we experience pleasure, but more often we find ourselves with problems. And Siddhartha also saw that as our conditions change, so do our relations with others: we have all been each other's friend and enemy, mother and father, son and daughter thousands upon thousands of times in the past.

Энэ яваа наснаас хойд төрөлд орохдоо хүмүүс бид бие биедээ үргэлж шүтэлцээтэй, байнга өөрчлөгдөн хувьсч байдгийг Сиддхарта мэдэж авчээ. Жүжигчин өөр өөр жүжигт өөр өөр дүр бүтээн нааддаг шиг хүн нэг төрлөөс нөгөө төрөлд ороход үүрэг нь хувирч байдаг. Заримдаа бид нэг төрөлдөө баян хангалуун байхад, дараа төрөлдөө үгээгүй ядуу, зовлонт хөөрхий амьтан болох нь бий. Хааяа бид цэнгэлийн манлайг эдлэн суувч ихэнхдээ хэцүү бэрхийг амсч шаналж байдаг. Амьдралын нөхцөл өөрчлөгдөхийн хэрээр бидний харьцаа дандаа өөр болж байдаг. Өнгөрсөн хугацаанд бие биедээ нөхөр буюу дайсан, эх буюу эцэг, охин буюу хөвүүн мэтчилэн өөр өөр харьцаанд мянгантаа хувирч байжээ.

Then he looked at all the suffering in the world. He saw how everyone - from the smallest insect to the greatest king - runs after pleasure, only to end up with dissatisfaction. When we do not find what we are searching for we are miserable, and even when we do find the pleasure we seek it soon fades and we have to look for something else.

Дараа нь тэрбээр ертөнцийн хамаг амьтдын зовлонг тунгаан шүүж үзээд өчүүхэн шавьж хорхойноос агуу их эзэн хаад хүртэл амьтан бүгд жаргал таашаалыг мөрөөдөн хөөцөлдөж, сэтгэлд нийцээгүй бүгдийг арилгахын төлөө байдгийг ухаарч мэдэв. Эрж мөрөөдснөө олохгүй бол уйтгар гунигт автаж, олсон бол тэр нь удалгүй алдагдаж алга болоод дахин шинээр эрэлд хатаж эхэлдэг.

And he saw how living beings create their own misery. Blind to the truth that everything is always changing, they lie, steal and even kill to get the things that they want, even though these things can never give them the lasting happiness they desire. And the more their minds fill with greed and hate, the more they harm each other - and themselves! Each harmful action leads them to more and more unhappiness. They are searching for peace yet find nothing but pain.

Хан хүү тэрбээр эх болсон зургаан зүйлийн хамаг амьтан гаслан зовлонгоо хэрхэн хураадгийг мэдэж авчээ. Бүх юмс өөрчлөгдөж байдаг үнэн мөн чанарыг олж харах чадалгүй харалган тэдгээр хөөрхийс худал хэлж, өгөөгүйг авч, хүсэж мөрөөдсөн өнийн жаргалыг авчрахгүйг мэдсээр атлаа өөр бусдыг егүүтгэхэд ч хүрдэг ажгуу. Тэдний оюун ухаан нь шунал хорсолд идэгдэхийн хэрээр бие биеэ улам их хөнөөж өөрийгөө ч егүүтгэдэг байна. Бусдад хийсэн хортой үйл бүр нь эргэж өгүүлшгүй зовлон болон өөр дээр нь буудаг. Тэд түвшин амгаланг эрсээр байх атал гай зовлонгоос өөр юу ч олж авдаггүй.

Finally, he discovered the way to end all this suffering. If a person could see the truth clearly - as he himself had seen it this night - all confused running after pleasure and away from pain would stop. Without any more greed and hatred in our mind, we would never do anything to harm anyone else. Having overcome all the selfishness in our mind, we shall have destroyed the causes of unhappiness completely. With our hatred removed, our hearts will fill with love, and this love will bring us a peace and happiness unlike anything we have ever felt.

When Siddhartha had seen all this, even the last speck of darkness disappeared from his mind. He was filled with a radiant clear light. He was no longer an ordinary person. He had become fully enlightened to the truth. He was now a Buddha, a Fully Awakened One. He had reach his goal!

Эцсийн эцэст энэ бүх зовлонгоос ангижрах замыг Хан хүү нээж оллоо. Тэр шөнө Хан хүүгийн биеэр мэдэрсэн шиг хүн бүр үнэнийг илт үзэж чадвал жаргал цэнгэлийн хойноос үхэн хатан хөөцөлдөж, зовлонгоос амь зулбан зугтаах гэж үймж балмагддагаа зогсоно. Шунал, хорслыг сэтгэлдээ хураахгүй бол хүн, хэнд ч ямар ч гэм хийхгүй байж болно. Сэтгэлд хураасан ойворгон аминч бодлыг үлдэн хөөж чадахын цагт сая золгүй муу явдлын хамаг учир шалтгааныг төгс арилгаж чадна. Атаа хорслыг санаа бодлоос үлдэн хөөж арилгаснаараа сэтгэл зүрх хайр энэрлээр бялхаж, тэрхүү энэрэхүй сэтгэл, урьд үзээгүй аз жаргал, тайван амгаланг эдлүүлнэ. Энэ бүхнийг Сиддхарта илт үзэхүй тэр цагт харанхуй мунхагийн эцсийн хар толбо сэтгэлээс арилан одов. Түүний сэтгэл ариусан гийж, эгэл бус хүн болж гэгээрэн үнэний замд орлоо. Эдүгээ тэрбээр зорьсондоо баттай хүрч, Ялж төгс нөгчигсөн Бурханы хутгийг олов.

With a calm and peaceful smile, he arose from his meditation. It was morning, and in the east the sun was beginning to rise.

Дөлгөөн тайван мишээсээр бясалгалын суудлаас босохуйд өглөө болж дорно зүгээс наран мандаж авай.

English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

posted with permission by the author, Johnathan Landaw

Next Chapter: 19. Whom to Teach?
Click here for other chapters

Saturday, June 2, 2012

17. The Great Battle

from "Prince Siddhartha:
The Story of Buddha"
by Jonathan Landaw
Aгь Сиддхарта буюу
Буддагийн цадиг
Орчуулсан Б. Дамдин
English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

17. The Great Battle

The moment that the world had been waiting for was now at hand. Siddhartha, who had given up a kingdom in search of truth, was approaching the tree. On his way he passed a man carrying freshly cut grass and asked him for a small bundle. This he would use as his seat.

17. Их тулаан

Дэлхий ертөнцийнхний хүсэн хүлээсэн тэр мөч ч айсуй. Үнэнийг олохын тулд гүрэн улсаа захирах эрхээ золиосолсон Сиддхарта Бодь мод руу улам дөтөлсөөр замдаа шинэхэн хадсан өвс үүрч яваа нэгэн хүнтэй тааралдаж, дэвсэж суух тэвэр өвс түүнээс гуйж авлаа.

As he drew closer the air became very still. It was as if the whole world were holding its breath, anxiously awaiting what would happen next. The branches of the tree bent down as if welcoming him to come and sit down under its shade.

Зорьсон газраа ойртох тусам салхи улам намдаж, дэлхий бүхэлдээ юу болохыг амьсгал даран хүлээж байгаа юм шиг болж, модны мөчир талархал дэвшүүлж угтаж байгаа мэтээр намсхийн бөхийхүйд сүүдэрт нь очиж суулаа.

Siddhartha carefully arranged the grass into a small cushion and sat down, facing the east. He crossed his legs in a firm meditation posture and rested his hands in his lap. Then he made a bold and determined vow: "I shall not arise from this position until I have reached my goal, even if I die sitting here!" And all the spirits of the air looking on rejoiced, hearing Siddhartha's great pledge. It was the full-moon day of the fourth month, and the sun was about to set.

Сиддхарта гуйж авсан өвсөө олбог болгон аятайхан засаад наран ургах зүг хандан, хоёр мутраа өвөр дээрээ талбин гүн бясалгалын очир суудлаар тухлан суув. Чингээд тэр хамаг зоригоо хөвчлөн чангалж, “Нэгэнт зорьсондоо хүртэл энэ суудлаас эс боссугай. Эндээ насан эцэслэсэн ч юуны хамаатай” хэмээн хатуу тангараг өчив. Эргэн тойрны газар усны эзэд Сиддхартын их өчгийг сонсч нэн баясав. Энэ бол зуны эхэн сарын тэргэл саран өдөр агаад наран жаргахаар завдаж ажгуу.

But the ancient stories tell us that not everyone rejoiced at this moment. There was one force, called Mara, who was terrified and angry. For Mara is the name the Indian people gave to the evil forces that disturb our minds. Mara is our greed, hatred, ignorance, jealousy, doubt and all the other poisons bringing people unhappiness and grief.

Гэвч энэ үед бүх амьтан баясаагүй хэмээн эртний домогт өгүүлдэг. Тэр цагт Мара хэмээх аюумшигт догшин нэгэн ад байсан гэдэг. Мара гэдэг бол хүмүүний сэтгэлийг үймүүлдэг шумнас нарт эртний жагарынхны өгсөн нэр болой. Хүнийг зовлон гунигт оруулж байдаг харамын сэтгэл, атаа хорсол, мунхагийн харанхуй, эргэлзээ, муу санаа бусад бүх хор бол бүгдээрээ Мара болой.

Thus, when Mara saw Siddhartha seated under the Tree of Enlightenment, he was enraged. Calling his sons and daughters around him he shouted, "Look, all of you. Prince Siddhartha is seated in meditation. If he is successful and discovers the way to end all suffering, what will happen to us? Don't you understand that we shall lose all our power? We cannot harm people if he teaches them the truth. We must disturb his meditation, or else we are doomed!"

Иймээс Бодь модны сүүдэрт сууж буй Сиддхартаг харсан Мара багтартлаа уурлаж, хөвгүүд охидоо цуглуулан, өндөр дуугаар хашгиран өгүүлрүүн: “Та нар харцгаа! Хан хүү Сиддхарта бясалгал үйлдэн сууж байна. Хүчтэй бясалгаад бүх зовлонг арилгах зам мөрийг олбоос бидэнд юу тохиохыг мэдэж байна уу? Тэрбээр хүмүүст үнэний сургаалыг зааж айлдвал бид, хүнд хорлол хийж чадахгүй болно. Түүний бясалгалыг түйвээн үймүүлэхгүй бол бид балрах нь тэр” хэмээв.

So Mara and his evil forces tried everything to disturb Siddhartha. They produced a fearful storm and hurled lightning bolts down around him. They churned up a great wind until everything around seemed ready to crash down. But beneath the branches of the tree everything remained calm, protected by the force of Siddhartha's meditation.

Ийнхүү Мара түүний нөхөд сэлт Сиддхартын бясалгалыг саатуулахаар чадах бүхнээ хийв. Их хуй салхи дэгдээн, аюумшигт аянга буулган, хар салхиар орчны хамаг юмыг яйруулж хийсгэв. Харин Сиддхартын гүн бясалгал буяны ачаар өмөг ивээлд нь багтаж, бодь модны мөчир нам тайван ажээ.

Mara saw that the storm had no effect so he turned to his troops and shouted, "Attack!" The whole horde of evil spirits, demons and nightmare shapes turned against Siddhartha. They ran towards him wildly, yelling blood-curdling screams. They shot poisoned arrows of hate at him. But as these arrows flew towards the Prince, they turned into lotus petals and fell harmlessly at his feet. Nothing could disturb the peace of his meditation.

Салхи шуурга ямар ч нэмэргүйг мэдээд цэрэг дайчдаа хураан “Дайраад!” хэмээн зарлиг буулгахад бүхий л ад зэтгэр, шумнасын аймаг хүч хавсран, яс шархирч, цус ээдэм муухай орилолдон Сиддхартаг довтолж, үзэн ядахын хор шингээсэн сумаар харвавч сум нь Сиддхартад хүрэхийн цагт лянхуа цэцгийн дэлбээ болон хувирч, өлмий дор нь унаж байлаа. Сиддхартын тайван бясалгалыг юу ч эвдэж үймүүлж чадахгүй байв.

"If these weapons and fearful shapes do not distract him," Mara thought, "perhaps a vision of beauty will disturb his mind." All at once the frightful demons turned into the most beautiful and alluring of women. These bewitching creatures danced in front of the meditator, but even they could not affect him.

“Хэрэв ийм сум, аймшигтай дүрс үзэгдэл Сиддхартын бясалгалыг сарниулж чадахгүй бол гоо үзэсгэлэн түүний бодлыг өөрчилж юуны магад” гэсэн санаа Марад төрлөө. Тэр зуур аюумшигт чөтгөр шумнас нар гоо үзэсгэлэнгийн дээд наалинхай охид болон хувирч, ад шүглэсэн тэр олон шидэт амьтас хичнээн бүжиглээд ч гүн бясалгалд суусан Сиддхартын санааг хоёрдуулж дийлсэнгүй.

Memories of the pleasure palaces, visions of his wife and son, heavenly music, delicious food - nothing could break through the calm determination of this seeker of truth.

Эрхэм тансаг орд харш, үзэсгэлэнт гэргий хөвүүн, тэнгэрлэг хөгжим, амттаны дээд хоолны тухай дурсамж ер нь юу ч байлаа гэсэн үнэний эрэлд санаа шулуудаж нэгэнт зорьсноос нь яавч хазайлгаж хүч хүрэхгүй ажээ.

Mara felt defeated. But he had one last plan. Dismissing his attendants, he appeared alone in front of the Prince. Addressing him in a mocking voice he said, "So you are the great Prince Siddhartha? You think you are a great meditator. So many holy people have failed to find the truth, but you think you will succeed!"

Мара хэдийвээр ялагдсан ч эцсийн нэг арга үлджээ. Нөхөд сүүдрээ тарааж явуулчихаад ганц биеэр хан хүү дээр очиж, засмал хуурмаг аясаар өгүүлсэн нь: “Ингэхлээр чи чинь яах аргагүй агуу их Хан хүү Сиддхарта мөн юм уу? Өөрийгөө их бясалгагч гэж боддог биз. Их гэгээн хутагт нар үнэнийг олох гээд чадаагүй. Харин чи барна гэж боддог бололтой.

"How foolish you are! Don't you know that it takes a great deal of preparation to find the truth you are looking for? What have you ever done to be worthy of success? First you wasted twenty-nine years pampering yourself. Then you wasted six more years starving yourself. Now you sit here thinking that wisdom will just come to you. How foolish! Quit this meditation, or at least show me a witness who will swear that you are worthy of succeeding where all others have failed."

Чи яасан тэнэг гэнэн хүн бэ? Чиний тэр эрээд байгаа үнэнийг олоход асар их цаг хугацаа хэрэгтэйг мэдэхгүй л байна уу? Зорьсноо бүтээхийн тулд юу хийв дээ? Эхлээд өөрийгөө зугаацуулан хорин есөн жилийг, өлсөж тарчилж зургаан жилийг өнгөрөөжээ. Одоо бол билгийн чинад хязгаарт хүрэх гэж ингэж сууж байна. Яасан тэнэг хэрэг вэ? Чи бясалгалаа орхиж үз, эсвэл ядахдаа бусдын чадаагүйг чамайг чадах болно гэж тангараг тавих гэрчийг надтай уулзуул!”

These scornful words failed to bother Siddhartha. Silently he lifted his right hand from his lap, reached in front of him and touched the earth. Yes, the earth itself was Siddhartha's witness! For countless lifetimes he had appeared on this earth in various forms. He had practiced generosity and patience, he had acted lovingly and had avoided harming others, and he had meditated on the truth. He had done all these things - sometimes as a man, sometimes as a woman; sometimes rich, sometimes poor - over and over again. He had done all this, just for the sake of discovering the end to all suffering. And the earth was his witness.

Энэ хорон үгс Сиддхартын сэтгэлийг хөндсөнгүй. Тэрбээр ам ангайн үг хэлэлгүй өвөр дээрээ тавьсан баруун мутраа буулгаж газарт хүргэв. Тиймээ, газар өөрөө үнэхээр Сиддхартын гэрч! Тэргүүлшгүй цагаас эхлэн тэр энэ газар дээр маш олон дүрээр тодорсон нэгэн.

Тэвчээр эдлэн буян үйлдэж, бусдад хор хөнөөл хийлгүй, хамаг амьтныг нигүүлсэн энхрийлж, үнэнийг хайн бясалгал үйлдэж иржээ. Тэрбээр эр, эм, баян, ядуу элдэв дүрээр дахин дахин хувилж, энэ бүхнийг хайж байв. Гагцхүү үнэнийг олох тусын тулд энэ бүхнийг хийсэн болохлоор түүний гэрч нь газар гарцаагүй мөн ажээ.

Mara realized that now he was truly defeated, and faded away like a bad dream. Siddhartha was left completely alone. The storm clouds parted and the moon shone brightly in the sky. The air smelled sweet and a light dew glistened on the tips of the grass. Everything was ready.

Аргагүй ялагдсанаа мэдээд, Мара хар дарсан зүүд мэт бараа сураггүй арилж одлоо. Сиддхартыг орь ганцаараа үлдэхүйд үүлс сарнин огторгуйд тунгалаг саран авхай мишээж байв. Анхилуун үнэр ханхалж, өвсний толгойд өлөн шүүдэр бөнжигнөнө. Хамаг юм цэгцэрч бэв бэлэн болсон ажгуу.

English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

posted with permission by the author, Johnathan Landaw

Next Chapter: 18 Awakened!
Click here for other chapters