Sunday, March 4, 2012

4. The Marriage Contest

from "Prince Siddhartha:
The Story of Buddha"
by Jonathan Landaw
Aгь Сиддхарта буюу
Буддагийн цадиг
Орчуулсан Б. Дамдин
English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

4. The Marriage Contest

As the Prince grew older, his kindness made him well-loved by everyone who knew him. But his father was worried. "Siddhartha is too gentle and sensitive," he thought. "I want him to grow up to be a great king and kings must be strong and powerful. But the Prince is more interested in sitting by himself in the garden than he is in learning how to be the ruler of a kingdom. I am afraid that my son will soon want to leave the palace and follow the lonely life of holy men like Asita. If he does this he will never become a great king."

4. Сүйлэх сорилго

Хан хүү өсөх тутам түүний нигүүлсэхүй сэтгэл, таних хүн бүрийн хайрыг соронзон гүр адил татах болжээ. Гэтэл Сиддхарта дэндүү уян зөөлөн хүүхэд юм даа гэж эцэг хаан сэтгэл зовнидог байлаа. Хаан, хүүгээ агуу их хаан болгох юмсан, Хаан хүн сүр эрх хүчин ихтэй байх ёстой гэж боддог байжээ. Тийн атал агь, хэрхэн гүрний хаан болохыг сурахаасаа, цэцэрлэгтээ гав ганцаараа суухыг илүү эрхэмлэдэг байв. Хүү нь удалгүй орхин одож, Асита арш лугаа адил аглагчийн амьдралд орох болбуу гэхээс Хааны сэтгэл зовнин яс хавталзана. Чингэвэл хэзээ ч их хаан болохгүй шүү дээ.

These thoughts bothered the King very much. He sent for his most trusted ministers and asked them what he could do. Finally one of them suggested, "O King, your son sits and dreams of other worlds only because he is not yet attached to anything in this world. Find him a wife, let him get married and have children, and soon he will stop dreaming and become interested in learning how to rule the kingdom."

Чингээд хаан эрхэм итгэмжит шадар сайд нараа цуглуулж хэрхэхийг зөвлөлдөв. Нэгэн шадар өгүүлрүүн: “Хаантан минь ээ, таны хөвүүн энэ ертөнцийн явдалд огт татагдаагүй учир өөр ертөнцийг мөрөөдөж суудаг байна. Та бэр олж, хөвүүнээ даруйхан гэрлүүл, үр хүүхэдтэй болго, чингэвэл тэр мөрөөдөж суухаа больж гүрэн улсаа засах арга ухааныг сурах сонирхолтой болох бус уу!” хэмээв.

The King thought this was an excellent idea. So he arranged for a large banquet at the palace. All the young women from noble families were invited. At the end of the evening the Prince was asked to give presents to each of the guests, while several ministers watched him closely to see which of the young women the Prince seemed to like.

Энэ яасан мэргэн санаа вэ гэж Хаан ойлгоод, ордондоо том дайллага хийж, дээдсийн гаралтай залуу гүнж нарыг нэгийг ч үлдээлгүй урьжээ. Найрын шувтаргаар Хан хүүгээр зочин гүнж нарт бэлэг бариулж, хан хүү хэнд илүү талтай байгааг хэдэн шадар сайдаар нягтлан ажиулжээ.

The women, who were scarcely more than young girls, were all very embarrassed to appear before the Prince. He looked so handsome but so distant as he stood in front of the table bearing all the expensive gifts. One by one they shyly went up to him, timidly looking downwards as the approached. They silently accepted the jewel or bracelet or other gift, and quickly returned to their places.

Гүнж нарын дундаас эгчмэдүүд нь Хан хүүгийн өмнө очихдоо бүгд л ихэд балмагдаж байв. Үнэт бэлэг овоолсон ширээний өмнө зогсож буй Хан хүү үнэхээр гоо үзэсгэлэн төгөлдөр, эгнэшгүй эрхэмсэг харагдаж байлаа. Охидууд нэг нэгээрээ Хан хүү рүү очихдоо ичингүйрэн бишүүрхэж, хараа доогуур байв. Тэд эрдэнэс, бугуйвч бусад бэлгийг дуугүйхэн хүртээд эгэж одно.

Finally, only one young woman was left. She was Yasodhara, the daughter of a neighboring king. Unlike the others, she approached the Prince without any shyness. For the first time that evening, the young Prince looked directly at the woman before him. She was very beautiful and the Prince was immediately attracted to her.

Хамгийн сүүлд ганц залуу бүсгүй үлдсэн нь хөрш зэргэлдээ хааны охин Ясодара байлаа. Тэрээр бусадтай огт адилгүй, харин ч ер бишүүрхэлгүй Хан хүү рүү дөхөж очив. Тэр үдэш анх удаа Хан хүү өмнөө зогсож буй гүнжийн нүүр өөд эгцлэн ширтэж байв. Үнэхээр гоолиг төрсөн түүнд Хан хүү аргагүй сэтгэл татагдав.

They stood in silence for a while, looking into each other's eyes. Then Yasodhara spoke, "O Prince, where is the gift for me?" The Prince was startled, as if awakening from a dream. He looked down at the table and saw it was empty. All the gifts had already been given out to the other guests.

Тэр хоёр хэсэг зуур үг дуугүй бие биесийн нүд өөд ширтэлцэв. Чингээд Ясодара өгүүлрүүн: ”Хан хүү, таны надад хайрлах бэлэг тань хаана байна вэ?” гэхэд Хан хүү сая сэрсэн мэт ээрч мэгдрэн, юу ч үлдээгүй хоосон ширээ өөд харлаа. Хамаг бэлгийг зочдод тараагаад нэгэнт дууссан ажээ.

"Here, take this," said the Prince, removing his own ring from his finger. "This is for you." Yasodhara graciously accepted the ring and walked slowly back to her place.

“Май, үүнийг ав, энэ бол чиний хувь” гээд Хан хүү бөгжөө сугалж барилаа. Бэлгийн бөгжийг тун тааламжтай хүлээж аваад, Ясодара суудал руугаа аажуухан буцлаа.

The ministers saw all that happened and excitedly ran to the King. "Sire!" they reported happily, "we have found the perfect bride for the Prince. She is Princess Yasodhara, daughter of your neighbor, Kind Suprabuddha. Let us immediately go to this King and arrange for the marriage of his daughter and your son."

Энэ бүхнийг шадар сайд нар хараад баясан, Хаан өөд гүйлдэн очиж ”Эрхэм дээдэс ээ, бид Хан хүүд чухам таарах бэрийг яг оллоо. Энэ бол манай хөрш Супрабудда хааны охин Ясодара гүнж байлаа. Одоо энэ хааныхныг зорьж, охиныг нь Хан хүүд гуйж сүй тавья!” гэж айлтгав.

King Shuddhodana agreed and soon afterwards visited Yasodhara's father. The other king greeted him warmly and said, "I am sure that your son is a fine young man, but I cannot give my daughter away to just anyone. Many other princes want to marry her, and they are all excellent young men. They are skilled in riding, archery and other royal sports. Therefore, if your son want's to marry my daughter, he will have to compete in a contest with the other suitors, as is our custom."

Шуддоданахаан таалан соёрхож, төдөлгүй Ясодарагийн эцгийнд зочлон очжээ. Зочин хааныг дотночлон угтаад Супрабудда хаан өгүүлрүүн: “Танай хөвүүнийг галтай цогтой залуу гэдэгт би эргэлзэх юун. Гэхдээ би охиноо хэн хүнд хамаагүй яаж бэрлүүлэх билээ. Өөр олон хан хөвүүд охиныг минь гуйж байгаа. Тэд бүгдээрээ гайхамшигтай эрс. Тэд морь, сур зэрэг дээдсийн олон эрдэмд гаргуун сайн.Чингэхлээр хөвүүн тань манай гүнжтэй гэрлэхийг үнэнхүү хүсэж байваас манай заншлын дагуу гүнжийг гуйж буй залуустай сорилгод орох нь ёсонд нийцэх буй заа” хэмээв.

And so it was arranged for a great contest to be held, with beautiful Yasodhara as the prize. King Shuddhodana was worried. He thought, "My son has never showed the slightest interest in warrior games. How can he ever win the contest?" But the Prince understood his father's fears and said to him, "Do not be worried. I am prepared to do whatever is necessary to win Yasodhara as my bride.

Тийнхүү үзэсгэлэнт Ясодара гүнжийн шантай том сорилго хийх зар тараахад Шуддодана хааны сэтгэл зовнин, “Хүү маань баатар эрсийн наадамд ер шохоорхож байсан удаа үгүй. Яаж энэ сорилыг давах билээ?”гэж бодож байлаа. Гэтэл эцгийнхээ эмээж буйг ойлгосон Хан хүү эцэгтээ ийн өгүүлрүүн: “Та бүү сэтгэл зовогтун! Ясодара гүнжийг сүйлж авахад юу хэрэгтэй бүхнийг хийхэд би бэлэн байгаа” хэмээв.

The first event was archery. The other men placed their targets a long distance away, yet each was able to hit the bull's-eye. And when it was Devadatta's turn - for Siddhartha's cousin was also one of the suitors - he not only hit the bull's-eye, but sent his arrow right through the target until it stuck out the other side. The crowd cheered, but Yasodhara covered her eyes in fright. "How can my beloved Siddhartha ever beat that shot?" she thought. "How dreadful if I had to marry Devadatta!"

Анхны сорилго нь мэргэн харваа ажээ. Бусад залуус бүгд алсын алст тавьсан байны яг голд нь онож байлаа.Өрсөлдөгч залуусын нэгэн Сиддхартын үеэл Девадаттагийн ээлж болоход тэрбээр яг голд нь оносноор барахгүй сум нь байг нэвлэн гарч зөвхөн ишнийхээ үзүүр дээрээ зоогдон тогтжээ. Хурсан олон уухайлж, Ясодара гүнж балмагдахдаа алгаараа нүдээ дараад “Сэтгэл булаасан Сиддхарта минь ийм мэргийг яахин давах билээ. Девадаттай гэрлэвэл ямар аюумшигтай байх бол” гэсэн бодолд өөрийн эрхгүй автав.

But the Prince was confident. When it was his turn he had his target placed so far away that most of the people could hardly even see it. Then he took an arrow from his quiver and pulled back on his bow. The Prince was so strong, however, that the bow burst in half; he had drawn it back so far!"

Энэ зуур Сиддхарта өөртөө бат итгэж зогслоо. Ээлжээ ирэхэд тэрбээр наадамчдын олонхи нь бараг олж харахгүй алс зайд байг талбиад саадагнаас сумаа сугалан, нумаа хөвчлөхөөр завдтал хан хөвүүний бяр нь дэндэж хэт татснаас нум тэхий дундуураа хуга үсэрчээ.

"Please fetch me another bow," the Prince asked, "but a much stronger one this time so it will not break like the other one." Then a minister called out, "O Prince, there is a very old bow in the palace. It belonged to one of the greatest warriors of the past. But since he died many years ago no one has been strong enough to string it, much less shoot it."

“Өөр нум авчрагтун! Гэхдээ энүүн шиг хугарчихааргүй бөх батханыг олж ирээрэй” хэмээв. “Агь ноёнтон оо, их хуучин нэг нум ордонд бий. Тэр нум бол дээр үеийн нэг баатрынх юм. Тэр баатрыг өөд болсноос хойш энэ олон жил эл нумаар харвах нь бүү хэл, нэгч хүн тэлж дийлээгүй байгаа юм”гэж нэгэн шадар сайд өндөр дуугаар айлтгав.

"I shall use that one," said the Prince, and everyone was amazed. When he was handed the bow he carefully bent it and strung it easily. Then he notched an arrow on the string, drew it back so far that the ends of the bow almost touched, aimed, and let the arrow fly. Twang! The bow made such a loud sound that people in far away villages heard it. The arrow shot away so fast that when it hit the distant target - right in the center of the bull's-eye - it did not even slow down, but continued to fly until it was out of sight.

“Түүгээр чинь би харвая!” гэж агийг хэлэхэд олноороо алмайран гайхацгаажээ. Тэр нумыг аваад агь болгоомжтой махийлгаж хялбархан хөвчлөв.Тэгээд сумаа онилон тэлж татахад нумны хоёр үзүүр бараг нийлж, байндаа хараалаад сумаа тавив. Хөвчний дүр хийх дуун гарч, сумны хүчтэй шунгинах нь тэртээ тосгонд дуулдаж байжээ. Харвасан сум байг яг голд нь оноод нэвт гарч хараа үл хүрэм газар тусчээ.

The crowd roared in delight! "The Prince has won! The Prince has won!" But archery was only the first event of the day; the next contest was in swordsmanship.

”Агь яллаа. Агь яллаа” гэж хурсан олны уухайлах нь сүртэйеэ цууриатна. Мэргэн харваа анхны сорилго бөгөөд удаагийнх нь сэлэмний эрдэм үзүүлэх ээлж.

Each young man selected a tree and showed his strength by slashing through it with his sword. One suitor cut through a tree six inches thick, another nine inches, and a third cut through a tree a foot think with a single stroke of his sword!

Өрсөлдөгч бүр тас цавчих ургаа модоо шилж аваад, нэгэн далайлтаар эхний хүн мухар сөөм, дараагийнх нь төө, гуравдахь хүн мухар тохой гүн цавчицгаав.

Then it was the Prince's turn. He selected a tree that had two trunks growing side by side. He swung his sword so quickly that it cut through the tree faster than anyone could see. His sword was so sharp and his cut so even that the tree did not even fall over. Instead it remained standing, perfectly upright, the crowd and especially Yasodhara moaned, "He has failed. The Prince's sword did not even cut into the first trunk."

Дараа нь агийн ээлж ирэхэд тэрбээр бөөрөлж ургасан хоёр модыг сонгож авлаа. Агийн сэлэм нь хурц, цавчих нь нүд ирмэхийн зуур хоромхон агшинд гялсхийлгэсэн учраас мод уналгүй босоогоороо тогтож байв. Унаагүй босоо модыг хараад наадамчин олон, нэн ялангуяа Яcодара гүнж “Агь чадсангүй. Ядахдаа хоёр модны нэгийг нь ч холтолж дийлсэнгүй” гэж харуусч байв.

But just then a breeze stirred up and blew over the neatly severed tree trunks. The crowd's moans turned into cheers, and again they shouted, "The Prince has won!"

Төдөлгүй сэвсээ салхи үлээхэд мэдэгдэмгүй цавчигдсан хоёр мод найган унав. Олны харуусал уухайгаар солигдож, “Агь ялчихлаа” хэмээн шуугилдав.

The final contest was in horsemanship. A wild horse, which had never been ridden before, was held down by several strong men while each young suitor tried to mount it. But the horse bucked and kicked so furiously that none of them could stay on its back for more than a few seconds. Finally one young man managed to hold on and the attendants let go of the horse. But it jumped and lunged about with such fury and anger that the rider was thrown to the ground. And he would have been trampled if the men had not rushed out and pulled him to safety.

Эцсийн сорилго нь эмнэг хангал сургах үлджээ. Эмээл тохуулж үзээгүй ардаг хангалыг хэдэн чийрэг залуус ноцож, өрсөлдөгч нарыг нэг нэгээр нь ээлжлүүлэн мордуулав. Хуйхрах булгианд өрсөлдөгчид хэдхэн хором ч тогтож чадалгүй унаж байв. Харин нэг өрсөлдөгч овоо тогтохлоор барьж байсан залуус тавьчихлаа. Ардаг хангал цойлон ой тойнд ормооргүй айхавтар бухаж булгихад унасан эр пидхийн ойчив. Хөөрхий эрийг хүмүүс ухасхийн татаж аваагүй бол хайрч тангарч дошгирсон тэр ардаг хангалын туурайд бяц гишгүүлэх байлаа.

The crowd began screaming loudly, "Stop the contest! Don't let the Prince near that horse! It is too dangerous; the horse will kill him!" But Siddhartha had no fear, "Gentleness can be more powerful than brute strength," he thought, and slowly reached out and took hold of a small tuft of hair that grew from the horse's forehead. Speaking in a low and pleasant voice, and gently stroking the wild horse's head and sides, he calmed its anger, rage and fear.

Энэ бүхнийг харсан наадамчин олон “Сорилыг зогсоо! Агийг энэ хангалд бүү ойртуул! Амь насанд нь аюултай. Алчихаж ч юу магад” хэмээн хашгиралдаж байв. Харин агь огт эмээсэнгүй. ”Зөөлөн арга муйхар хар тэнхээнээс хавьгүй илүү бус уу!” хэмээн бодоод тэрбээр санчиганд нь гараа зөөлөн хүргээд, намуун эгшиглэнт аяар амандаа юм үглэн, толгой хавирга ташааг зөөлөн зөөлөн илбэж омог, цочоог нь гаргав.

Soon the horse was so gentle that it began licking Siddhartha's hand. Then, still whispering sweetly to the horse, the Prince climbed onto its back. While the crowd roared happily, he paraded the steed in front of the kings and ministers, and bowed low to his fair prize, the lovely Yasodhara. The contest was over; young Sidhhartha had won! And he had done so not only by his great strength, but by his gentleness and kindness as well.

Тэр зуур ардаг хангал номхрон, Сиддхартын гарыг үнэрлэж эхлэхэд уяхан зөөлөн шивнэсээр мордлоо.Үзэгсэд баясгалантай уухайлж байх үед сайхан ажнай хөлгөөрөө хаад ноёдын өмнүүр алхуулан, шударгаар өрсөлдөж авсан шан – үзэсгэлэнт Ясодара луу тэргүүнээ мэхийн ёсолж байв. Сорилго шувтарч, хан хүү Сиддхарта ялагч болон тодорлоо. Тэрбээр гагцхүү агуу хүчээрээ бус зөөлөн арга, эв дүй, хайрлах сэтгэлээрээ давж гарлаа.

English-Mongolian side-by-side PDF & MP3

posted with permission by Wisdom Publications

Next chapter: 5. The Pleasure Palaces
Click here for other chapters