Sunday, February 26, 2012

3. The Kind Prince

from "Prince Siddhartha:
The Story of Buddha"
by Jonathan Landaw
Aгь Сиддхарта буюу
Буддагийн цадиг
Орчуулсан Б. Дамдин
English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

3. The Kind Prince

While the new baby was still very young, his mother Queen Maya, died. Shortly before she passed away, the Queen said to her sister, "Soon I shall not be able to take care of my baby anymore. Dear Sister, after I have gone, please look after Siddhartha for me."

3. Өрөвч сэтгэлт агь

Агийг балчирхан ахуй цагт эх Мааяа хатан таалал төгсчээ. Өөд болохоосоо өмнөхөн, хатан эгчийгээ дуудаж, өгүүлрүүн: “Цаашдаа би хөвүүнээ асарч өсгөх хувь зохиол үгүй боллоо. Намайг хальж одсоноос хойш эгч минь та Сиддхартаг минь асарчтэтгээрэй” хэмээв.

Her sister promised that she would. She loved the little Prince very much and brought him up as if he were her own child.

The Prince grew into a bright, handsome and kind-hearted boy. His father, the King, arranged for him to be educated by the best teachers in the kingdom, and very quickly he showed his remarkable intelligence. After the first few days of classes the teachers reported to the King, "Your Majesty," they said, "the Prince does not need us anymore. After only a few lessons he has learned everything we have to teach him. In fact, he has taught us a few things that we ourselves never knew before!"

Hearing this, the King's pride in his son grew even greater. "With his intelligence, my son will certainly grow up to be a wise and powerful king," he thought, and this made the King very happy.

“За” гэж эгч нь ам өглөө. Тэрбээр бяцхан агийг төрсөн хүү мэт энхрийлэн өсгөжээ. Агь билгүүн төгөлдөр, гоо үзэсгэлэнт нинжин сэтгэлт нэгэн болж өслөө. Хаан эцэг нь хөвүүндээ вант улсын шилдэг гүүш нараар ном заалган, хөвүүн гайхалтай ой ухаантай нь төдөлгүй тодорлоо. Анхны хэдэн өдөр хичээл ном заасны дараагаар багш нар нь. “Эрхэмсэг хаантан минь ээ. Хан хөвүүнд бидний тус хэрэггүй болж, эхний хэдхэн хичээл заахад л бидний сургах бүх юмыг нэгэнт сурвай. Нуулгүй үнэнийг хэлэхэд бидний хараахан мэдэж ухаараагүй зүйлийг ч буцааж бидэнд айлдаж гийгүүллээ” хэмээн Хаанд айлтгав. Үүнийг сонсоод Хааны бахархах сэтгэл улам бадрав. Гойд оюун билэгт агь нь ухаан хурц, сүр хүчин төгөлдөр хаан болох нь лавтай гэсэн бодол Шуддходана хааныг хязгааргүй баясгав.

But there was something else about this boy that was even more remarkable than his intelligence. He had a very kind, gentle and loving nature. The rest of his young playmates enjoyed the rough and tumble games of small children, or pretended they were soldiers and fought with one another. But Prince Siddhartha quietly spent most of his time alone.

Харин энэ хөвүүнд агуу их оюун билгээс нь илүү нэгэн зүйл байсан нь уян зөөлөн, хайрлах сайхан сэтгэл байлаа. Үеийнх нь хүүхэд багачуул хатуу ширүүн, зүг чиггүй тоглоомыг таашааж, цэрэг болон байлдаж нааддаг атал, агь цагийн ихийг ганцаараа чимээгүйхэн сууж өнгөрөөдөг байлаа.

He loved the small animals that lived in the palace gardens and became friendly with them all. The animals knew that the Prince would never hurt them, so they were not afraid of him. Even the wild animals, who would run away if anyone else came near, came to greet the Prince when he entered the garden. They approached him fearlessly and ate from his hand the food he always brought with him for them.

Тэрбээр ордны цэцэрлэгт байдаг бяцхан амьтдыг энэрэн хайрлаж, дасч ижилсэх үес тэдгээр амьтад ч агь аюул хөнөөл болохгүй гэдгийг мэдэж, түүнээс айж үргэдэггүй болжээ. Түүгээр ч үл барам өөр бусад хүнээс үргэн дайждаг зэрлэг ан гөрөөс цэцэрлэгт орж ирэхэд амгаланг эрэх мэт дөтлөн ойртож, агийн авчирсан идээшийг цочиж сандралгүй дэргэд нь ирж иддэг ажээ.

One day as the Prince was sitting in the garden, a flock of white swans flew overhead. Suddenly an arrow shot up into the air, striking one of them. It fell out of the sky and landed at the Prince's feet, the arrow stuck into its wing.

Нэгэн өдөр агийг цэцэрлэгт сууж ахуйд сүрэг цагаан хун дээгүүр нисэж өнгөрөв. Гэнэт харвасан сум агаарт шунгинан, нэгэн хунг онолоо. Жигүүрт нь сум зоогдсон хун агийн хөлийн дэргэд нэвсийн унажээ.

"Oh, you poor swan," Siddhartha whispered as he gently picked up the wounded bird, "do not be afraid. I shall take care of you. Here, let me remove this arrow." Then, with one hand he gently stroked the bird, calming its fear. With his other hand he slowly pulled out the painful arrow. The Prince was carrying a special lotion with him and softly rubbed it into the bird's wing, all the time speaking in a low, pleasant voice so that the swan would not become afraid. Finally he took off his own silk shirt and wrapped it around the bird to keep it warm.

"Эвий хөөрхий хун, чи бүү айгтун!” гэж агь шивнэн өгүүлж, шархтай шувууг аяархан өргөж аваад “Би чамайг асарч эдгээнэ. За ингээд сумыг чинь авъя” гэж хэлээд өрөөсөн гараараа зөөлөн илбэж хунг тайтгаруулан, нөгөө гараараа хөнөөлт сумыг аажуухан сугалж авав. Биедээ авч явсан тусгай нандин рашаанаар далавчны шархыг зөөлөн зөөлөн арчиж, намуун уянгат аяар шивнэн өгүүлэхүйд хун шувуу үл айн цочирдоно. Сүүлд нь тэрээр асааж / өмсөж / явсан торгон цамц баринтгаа / хувцсаа / тайлж хунг өлгийдөн боолоо.

After a short time, another young boy came running into the garden. It was the Prince's cousin, Devadatta. He was carrying a bow and some arrows and he was very excited. "Siddhartha, Siddhartha," he shouted, "great news! I got a swan! You should have seen me; I hit it with my first shot! It fell down somewhere near here. Help me look for it."

Төдөлгүй нэгэн бяцхан хөвүүн цэцэрлэгт хар эрчээрээ гүйсээр орж ирсэн нь Хан хүүгийн үеэл Девадатта ажгуу. Тэрбээр хэдэн сумтай нумаа барьж их л сандрангуй ажээ. “Сиддхарта, Сиддхарта. Их сонинтой. Би хунтай болсон! Чи намайг харсан ч болоосой. Би анхны харваагаараа л оносон. Энэ хавьд л унасан баймаар. Хайж олоход минь хамжилцаач!” хэмээн хашгична.

Then Devadatta noticed one of his arrows, with blood still on its tip, lying on the ground near Siddhartha's feet. Looking closer he saw that the Prince was holding something in his arms, and realized it was the swan he was searching for. "Hey, you took my swan," he yelled. "Give it back to me. I shot it and it's mine!" Devadatta grabbed at the bird, but the Prince held onto it, keeping his angry cousin from even touching the injured creature.

Гилбэртээ цустай сум нь Сиддхартын өлмийд хэвтэхийг Девадатта олж харлаа. Хан хүүгийн тэвэрснийг ойртон хараад, эрж яваа хун нь болохыг таньжээ. “Аа, чи хунг минь авчихаж, надад буцааж өг. Нэгэнт би харваж оносон болохоор минийх!” гэж бархирч чарлав. Девадатта хунг шүүрэн авахаар завдахад, агь шувуугаа зууран тэвэрч, уурласан үеэлээ шархадсан хунд гар хүргэсэнгүй.

"I found this bird lying here bleeding," the Prince said firmly, "and I don't plan to give it to anyone while it is still wounded."

“Шархдаж, цусандаа холилдож хэвтсэн хунг би олж авсан. Үүнийг шарх нь эдгээгүй байхад би хэнд ч өгөхгүй” хэмээж агь эрс шууд хэлжээ.

"But it's mine!" shouted Devadatta again. "I shot it fair and square, and you've stolen it from me. Give it back or I'll take it back."

“Гэхдээ л энэ чинь минийх” гэж Девадатта дуу хадаагаад “Яахын аргагүй би харвасан, харин чи хулгайлчихжээ. Буцааж өг, би авч явна” хэмээлээ.

The two boys stood arguing like this for some time, Devadatta was getting angrier and angrier, but Siddhartha refused to give him the swan. Finally, the Prince said, "When two grown-ups have a quarrel like this, they settle it in court. In front of a group of wise people, each one explains the story of what happened. Then the wise people decide who is right. I think you and I should do the same."

Хоёр хөвүүн удтал маргасан бөгөөд Девадатта учиргүй их уурласан авч Сиддхарта хунг эргүүлж өгөхгүй гэсэн хэвээр. Эцэст нь хан хүү хэлрүүн: “Хоёр том хүн чи бид хоёр шиг маргалдвал шүүхэд очиж шийдүүлдэг. Маргалдагч хоёр чухам юу болсон учрыг хэсэг мэргэдэд тайлбарлан өгүүлэхэд шүүсэн мэргэд хэн нь зөвийг тогтоодог. Ийнхүү хэргийн талаар шүүгчид хандах нь зөв болов уу” хэмээв.

Devadatta did not like this idea very much, but because it was the only way he could ever get the swan back, he agreed. So the two of them went to the palace and appeared in front of the King and his ministers. The people at court smiled at each other when they heard what these two children wanted. "To think," they said, "that they want to take up our time over a mere bird!" But the King said, "Both Siddhartha and Devadatta are royal princes, and I am glad they brought their quarrel to us. I think it is very important that, as future rulers, they become used to the ways of this court. Let the trail begin!"

So in turn each of the boys described what happened. Then the ministers tried to decide which boy was right and should therefore have the swan. Some thought, "Devadatta shot the bird; therefore it should belong to him." Others thought, "Siddhartha found the swan; therefore it should belong to him." And for a long time the ministers talked and argued about the case.

Девадатта энэ санааг төдийлөн таашаагаагүй авч ингэх нь хунг буцааж авах орь ганц найдвар учраас зөвшөөрчээ. Ийнхүү хоёр хөвүүн ордонд очиж Хаан эзэн, шадар сайд нарт бараалхав. Хүүхдүүд юу болоод байгааг сонсоод шүүгч нар бие биеэ харж хөхрөлдөнө. “Зүгээр л нэг шувуу булаалдан бидний хамаг цагийг барах нь. Бодооч, та минь!”. Харин Хаан “Сиддхарта, Девадатта хоёул агь нар. Тэд маргалдаад бидэн дээр ирсэн нь сайн хэрэг. Хожим төр барих эд нар шүүх ажлын аргад суралцах ёстой. Иймээс энэ эрхэм чухал биш үү. За ингээд шүүн тунгаацгаая” хэмээв. Чингээд хоёр хөвүүн юу болсныг ээлжээр мэдүүлж өчив. Дараа нь шадар сайд нар аль нь зөв болж, хунг авах ёстойг тогтоохыг хичээв. Зарим нь Девадатта харвасан учир түүнийх байх ёстой гэж бодож байхад нөгөөдүүл нь Сиддхарта олсон тул түүнийх болох ёстой гэж удтал маргалдан хэлэлцжээ.

Finally, into the court came a very old man who no one remembered ever seeing before. But because he looked so wise, they told him the story of the boys and their swan. After listening to what they had to say, he declared, "Everyone values his or her life more than anything else in the world. Therefore, I think the swan belongs to the person who tried to save its life, not to the person who tried to take its life away. Give the swan to Siddhartha."

Тэгж байтал хурсан шадруудын хэнтэй нь ч урьд өмнө уулзаж байгаагүй үл таних нэгэн насан өтөл өвгөн ороод иржээ. Гэхдээ энэ өвгөн их мэргэн ухаалаг хүн шиг бүгдэд санагдсан учраас түүнд хоёр хөвүүн хийгээд хунгийн тухай хэргийг ярьж өглөө. Эл бүхнийг сонсоод өтөл өвгөн өгүүлрүүн: “Энэ хорвоод амь нас юу юунаас эрхэм чухал. Тиймийн учир миний бодоход энэ хун амийг нь егүүтгэх гэсэн хүнийх бус, харин аварсан хүнийх байх нь зүйн хэрэг. Хунг Сиддхартад өг!” хэмээв.

Everyone agreed that what the wise man said was true, so they decided to let the Prince keep the swan. Later, when the King tried to find the old man and reward him for his wisdom, he was nowhere to be found. "This is very strange," the King thought. "I wonder where he came from and where he went." But no one knew. This was just one of the many unusual things that happened concerning the Prince, so many people thought he must be a very special child indeed!

Бүгд мэргэн өвгөн үнэнийг өгүүллээ гэж зөвшөөрөөд хунг Сиддхартынх гэж тогтжээ. Тэгээд Хаан өвгөнийг олж шан хүртээх гэтэл хайгаад олдсонгүйд Хаан энэ юутай хачин хэрэг вэ? хэмээн бодов. “Энэ хүн хаанаас ирж, хаашаа одов оо?” гэхэд нэг ч хүн мэдэхгүй байлаа. Энэ бол хан хүүгийн тухайд аз биш гайхалтай явдлын нэгэн байсан тул энэ хөвүүн яах аргагүй ер бусын хүн хэмээсэн бодол олон хүнд төржээ.


English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

Prince Siddhartha: The Story of Buddha available at Wisdom Publications
posted with permission by the author, Jonathan Landaw

Next chapter: 4. The Marriage Contest
For more information, see 'Prince Siddhartha' page

Sunday, February 19, 2012

2. A Holy Man's Visit

from "Prince Siddhartha:
The Story of Buddha"
by Jonathan Landaw
Aгь Сиддхарта буюу
Буддагийн цадиг
Орчуулсан Б. Дамдин
English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

2. A Holy Man's Visit

With great rejoicing, King Shuddhodana greeted his Queen and his new son. Splendid festivals were held and the whole kingdom was decked in beautifully colored banners. It was a time of great happiness and peace. there was so much gladness everywhere that his parents decided to name the Prince "Siddhartha", which means "the one who has brought about all good".

2. Мэргэн арш морилсон нь

Хөл газар хүрэхгүй болтлоо баяссан Шуддходана хаан, хатан шинэ мэндэлсэн нуган үр хоёроо баяр баярын дээдээр угтав. Их цэнгүүн үүссэн вант улс тэр аяаряя олон өнгийн туг хиурт умбажээ. Энэ бол энэхүү зол жаргал, амар амгалангаар төгөлдөр цаг үе болж, газар сайгүй их баяр баясгалан бялхаж, эцэг эх нь шинэ мэндэлсэн агьдаа хамаг тусыг бүтээгч гэсэн утгатай Сиддхарта хэмээх нэр айлдав.

Now the wise men made new predictions about the baby. "O King," they said, "the signs of the Prince's birth are most favorable. Your son will grow up to be even greater than you are now!" This news made the King very proud. "If these wise men are correct," he thought, "my son, Prince Siddhartha, may one day be the ruler not only of my small kingdom, but perhaps of the entire world! What a great honor for me and my family!"

Мэргэд шинэ хөвүүний төөргийг үзээд “Хаан эзэн минь ээ. Агийн мэндлэх үеийн олон шинж нь юутай гайхамшигтай. Хүү тань өсөөд эдүүгийн таны суу алдраас ч давж гарах юм байна” хэмээснийг сонсоод Хаан үлэмж баясчээ. Хаан сэтхирүүн: “ Мэргэдийн төлөг үнэн аваас миний хөвүүн сиддхарта хожмын нэгэн өдөр миний өчүүхэн вант улсыг захираад зогсохгүй даян дэлхийг эзэлсэн их хаан ч болох юун магад. Манай удам хийгээд миний хувьд юутай их завшаан!” хэмээн таалав.

In the first few days after the his birth, many people came to the palace to see the new baby. One of the visitors was an old man named Asita. Asita was a hermit who lived by himself in the distant forests, and he was known to be a very holy person. The King and Queen were surprised that Asita would leave his forest home and appear at their court, "We are very honored that you have come to visit us, O holy teacher," they said with great respect. "Please tell us the purpose of your journey and we shall serve you in any way we can."

Агийг мэндэлснээс хойшхи хэд хоногт түүний дүрийг үзэхээр үй олон хүн ордонд бараалхав. Эл олон зочдын нэг нь Асита нэрт өвгөн ажгуу. Тэрбээр алсын аглаг ойд бясалгал үйлдэн суудаг мэргэн арш бөгөөд аглаг ойн орноосоо гарч ордонд морилсонд Хаан, хатан хоёр нэн гайхаж, “Хутагт багшаа, манайхыг гийгүүлэн морилж ирсэн тань бидний хувьд юутай их зол баяр вэ” хэмээн хүндлээд, “Юуны тул та морилж ирэв ээ? Та тавтай саатна уу!” хэмээв.

Asita answered them, "I thank you for your kind welcome. I have come a great distance to visit you because of the wonderful signs I have recently seen. They tell me that the son recently born to you will gain great spiritual knowledge for the benefit of all people. Since I have spent my entire life trying to gain such holy wisdom, I came here as quickly as possible to see him for myself."

Асита хариу соёрхохдоо: “Талархан угтсанд гялайлаа би. Алсын замыг туулж ирсний учир нь саяхан надад үзэгдсэн олон онцгой сайхан шинж тэмдэг болой. Сая танайд мэндэлсэн хөвүүн хамаг амьтны тусын тулд билэг билгийн зүйрлэшгүй их чадлыг олох нь хэмээцгээж буй. Би бүхий л насаараа тийм гэгээн билгийг олох гэж зүтгэсний тул танай хөвүүнийг өөрийн биеэр үзэхээр яаран зорьж ирлээ” хэмээв.

The King was very excited and hurried to where the baby Prince lay sleeping. He carefully picked up his son and brought him back to Asita. For a long time the holy man gazed at the infant, saying nothing. Finally he stepped back, looked sadly up at the sky, sighed heavily and began to cry.

Хаан туйлаас сандран, нойрсож буй агь руу дөтлөн очиж, хянамгайгаар өргөн тэвэрч, Аситад авчирч үзүүлэв. Арш юу ч эс өгүүлэн нялх агийг их л удаан ажиж, тэгээд гэдрэг ухран, тэнгэр өөд харуусангуй халиагаад / хараад / гүн амьсгал авч, мэлмэрүүлж гарлаа.

Seeing Asita weep, the King and Queen became very frightened. They were afraid that the holy man had seen something wrong with their child. With tears in his eyes, the King fell to his knees and cried out, "O holy teacher, what have you seen that makes you weep? Didn't you and all the other wise men say that my son was born to be a great man, to gain supreme knowledge? But now, when you look at my baby you cry. Does this mean that the Prince will die soon? Or will something else very terrible happen to him? He is my only child and I love him dearly. Please tell me quickly what you have seen, for my heart is shaking with sadness and fear."

Аситагийн хайлахыг хараад Хаан, хатан хоёр үнхэлцгээ хагартал айж, хөвүүнд муу юм тохиолдох нь гэж зүрх шимширцгээв. Нулимс мэлмэрүүлсэн Хаан өвдөг сөхрөн “Ай, хутагт багш аа, Та юунд ийн хайлна вэ? Олон мэргэд та бүгд миний хөвүүнийг агуу их хүн болж үлэмжийн их эрдэм чадлыг олно гэсэн бус уу? гэтэл эдүгээ хөвүүнийг минь хараад уйлан хайлж байдаг. Энэ чинь хөвүүн маань удахгүй нас нөгчих нь гэсэн үг үү? Эсвэл үүнд маань тун золгүй явдал таарах нь уу? Энэ маань миний ганц хөвүүн бөгөөд би элэг зүрхнээсээ хайрладаг юм” хэмээв.

Then with a very kind look, Asita calmed the new parents and told them not to worry. "Do not be upset," he told them. "I am not crying because of something bad I saw for the Prince. In fact, now that I have seen your son, I know for certain that he will grow up to be more than just a great man. There are special signs that I have seen on this child - such as the light that shines from his fingers - that tell me he will have a glorious future.

Тэр даруй Асита шинэ аав, ээж хоёрыг тааламжтай халиаж тайтгаруулаад, “Бүү балмагд, бүү санаа зов” хэмээн өчив. “Би агийн талаар ямар нэгэн муу совин татаад уйлж унжсан юм биш. Үнэнээр нь хэлбэл эдүгээ танай хөвүүнийг хараад, энэ хөвүүн зүгээр нэг агуу их хүн болоод зогсохгүй түүнээс их давж гарах нь гэдгийг баттайяа мэдэж авлаа. Энэ хөвүүнд олон онцгой шинж байгааг би ажлаа. Тухайлбал гарын хуруунаас нь гэгээ цацарч байгаа нь түүнийг гайхалтай ирээдүй хүлээж байгааг өгүүлж байна. Хэрэв хөвүүн та нартай хамт байгаад хаан болохыг хүсвэл урьд хожид гараагүй ихийн их хаан болно.

"If your son decides to stay with you and become a king, he will be the greatest king in history. He will rule a vast realm and bring his people much peace and happiness. But if he decides not to become a king, his future will be even greater! He will become a great teacher, showing all people how to live with peace and love in their hearts. Seeing the sadness in the world he will leave your palace and discover a way to end all suffering. Then he will teach this way to whoever will listen.

Хөвүүн бээр уудам их улсын хаан орноо сууж, хүн арддаа амгалан жаргаланг эдлүүлнэ. Хаан болохыг эс хүсэх аваас хөвүүнийг улам их ирээдүй хүлээж байна. Тэрбээр агуу их багштан болж, хамаг амьтанд сэтгэл зүрхэндээ энх амгалан, энэрэл хайрын дээдийг агуулж амьдрахын арга ухааныг заах болно. Ертөнцийн гуниг гутралыг үзээд тэрбээр хаан таны орд харшийг орхин одож, хамаг зовлонг гэтлэхийн замыг нээнэ. Тэгээд энэ замаа, үгийг нь сонсохыг хүсэх хүн бүрт заан соёрхох юм байна” хэмээгээд бас өчрүүн.

"No, dear King and Queen, I was not crying for the child. I was crying for myself. You see, I have spent my whole life looking for the truth, searching for a way to end all suffering. And today I have met the child who will someday teach everything I have wanted to learn. But by the time he is old enough to teach, I shall already have died. Thus, I shall not be able to learn from him in this life. That is why I am so sad. But you, O fortunate parents, should not be sad. Rejoice that you have such a wonderful child."

“Эрхэм дээдэс хаан, хатан минь ээ, би танай хөвүүний тухайд бус өөрийгөө бодоод нулимсаа унагасан юм шүү. Миний бие үнэнийг эрэн, хамаг зовлонг арилгах зам мөрийг хайж бүхэл амьдрал, нэгэн насаа барж байгааг минь та бүгд мэдэх биз ээ. Энэ өдөр би насан туршдаа мэдэхийг хүссэн юм бүрийг маань зааж айлдах хувьтай танай хөвүүнтэй учирлаа. Харамсалтай нь хөвүүнийг ном тавих насанд хүрэхэд би номын авшиг хүртэж чадахгүй ажээ. Чухам үүнд л би харуусан гашуудна. Харин азтай аав, ээж та хоёр харуусах юун! Ийм сайхан хөвүүнтэй болсондоо бахархан таалагтун” хэмээгээд.

Then Asita took one long, last look at the child, and slowly left the palace. The King watched him leave and then turned towards his son. He was very happy that there was no danger to the Prince's life. He thought, "Asita has said that Siddhartha will become either a great king or a great teacher. It would be much better if first he became a king. How proud I would be to have such a famous and powerful son! Then, when he is old like Asita, he can become a holy if he wants."

Асита хутагт эцсийн удаа их л тайвнаар хөвүүн дээр хараа талбиад ордноос аажуухан гарч одлоо. Хаан бээр аршийг үдээд хөвүүн өөдөө эгэв. Хан хүүгийн амь насанд аюул занал үгүйг мэдээд хааны сэтгэл нэн тайтгарчээ. Тэрбээр сэтхирүүн: “Сиддхарта хөвүүн их хаан эсхүл их багштан болно хэмээн Асита арш айлдлаа. Нэгдэх нь буюу их хаан болбол нэн сайнсан. Тийм алдартай сүр хүчин төгөлдөр хүүтэй болох нь миний хувьд юутай их бахархал. Тэгээд хожимдоо өөрөө хүсэн таалбал Асита арш лугаа адил насан өндөр болохоороо хутагт болж болох юм” хэмээн бодлоо.

So, thinking like this, King Shuddhodana stood happily with his baby in his arms, dreaming of the fame that his son would someday have.

Ийн сэтгээд Шуддходана хаан хожмын нэгэн өдөр хөвүүний хүртэх өндөр суу алдрыг төсөөлөн хөвүүнээ тэврэн сэтгэл тэнүүн зогсном.


English-Mongolian side-by-side PDF & English MP3

Prince Siddhartha: The Story of Buddha available at Wisdom Publications

posted with permission by the author, Jonathan Landaw

Next chapter: The Kind Prince

Sunday, February 12, 2012

1. A Fortunate Birth

from "Prince Siddhartha:
The Story of Buddha"
by Jonathan Landaw
Aгь Сиддхарта буюу
Буддагийн цадиг
Орчуулсан Б. Дамдин
English-Mонгол side-by-side PDF & English MP3

1. A Fortunate Birth

Many, many years ago, in a small kingdom in the north of India, something was happening that would change the whole world. Queen Maya, wife of the good King Shuddhodana, lay asleep and had a wondrous dream. She dreamt she saw a brilliant white light shining down to her from the sky, and in the rays of this light was a magnificent elephant. It was pure white and had six large tusks. This elephant of light flew closer and closer to the queen and finally melted into her body. Queen Maya awoke, filled with greater happiness than she had ever felt before.
1. Буянт төрөл

Олон зууны тэртээ Жагарын орны умар газрын нэгэн багахан вант улсад дэлхий ертөнцийг асар өөрчлөх үйл явдал болсон ажгуу. Шуддходана хэмээх буянт хааны гэргий хатан Мааяа амгалан нойрсч ахуйдаа гайхамшигт зүүдэнд умбасан ажээ. Зүүдэнд нь тэнгэрээс ер бусын гоц гэрэл цацарч туяан дундаас чандган цагаан заан тодорчээ. Цагаан цагаан гэхэд хэт цагаан бас зургаан соёотой нэгэн байв. Гэрлээс үүдэн тодорсон заан довтлон айсаж хатны биенд нь шингэжээ. Хатан урьд хожид үзээгүй их баясгалангаар сэтгэл нь дүүрч нойрноос сэржээ.
Quickly she went to the King and together they asked the wise men at the court what this strange and wonderful dream might mean. The wise men answered, "O Your Majesties, this dream is a most excellent one! It means that the Queen will give birth to a son, and this prince will someday become a great man. Not only you, but the entire world is fortunate that the Queen will have such a special child." Hearing this good news, the King and Queen were overjoyed. The King was especially happy because he longed for a son who would someday rule the kingdom in his place. And now it seemed his wish was being granted. Даруйхан хаан эзэнд бараалхаж, хоёул ордны мэргэд нараас энэхүү содон зүүдний учир юун болохыг тайлуулахаар асуухад мэргэд өгүүлрүүн: “Ай, эрхэм дээдэс нар минь ээ, энэ зүүд бол үнэхээр өгүүлшгүй гайхамшигтай. Учрыг ухваас хатан нуган үр төрүүлэх нь. Шинэ төрөх агь агуу гайхамшгийн дээд хүмүүн болно. Гагцхүү дээдэс та нар төдийгүй хамаг хорвоо, хатан, гоц хүү төрүүлсний буяныг эдлэх болой” хэмээцгээв. Энэхүү сайн төлөг бэлгийг сонсоод Хаан, хатан хоёр магнай хагартал баясав. Нэн ялангуяа Хаан, улсаа жолоодох нуган үрийг туйлаас хүсч байсан агаад эдүгээ хааны хүсэл баттай болжээ.
It was the custom in those days for a woman to return to her parent's home in order to give birth. And so, when the time had almost come for the baby to be born, Queen Maya and many of her friends and attendants left the palace of the King and began the journey to her childhood home. Тухайн үеийн заншлаар айлын бэр төрхөмдөө эгэн очиж амарждаг жамтай ажээ. Ийнхүү тулгар хатан Мааяа шадар дэргэдийнхэн хийгээд гэрийн зарц шивэгчин нар хатны гал голомтыг зорьж морджээ.
They had not travelled far when the Queen asked that they stop and rest. She knew the baby would be born very soon. They had reached the beautiful gardens of Lumbini and the Queen went into this garden looking for a comfortable place in which she could give birth. the stories say that even the animals and plants, somehow understanding what a special child was about to be born, wanted to help. A large tree bent down one of its branches and the Queen took hold of it with her right hand. Supporting herself in this way, she gave birth to a son. The attendants cradled the baby in their arms and were amazed at how beautiful he was and how peaceful he seemed. Замд гараад удалгүй, багахан саатья хэмээн хатан айлдав. Тэрээр нярайлах болсноо зөн билгээр мэдсэн нь энэ буюу. Ийнхүү аяныхан Лүмбиний үзэсгэлэнт цэцэрлэгт хүрч, хатан нярайлах зохист газар хайв. Өгүүлэх нь, тухайн газрын амьтан хийгээд ургадаг бүхэн гоц хөвүүн мэндлэх гэж буйг зөнгөөрөө ухан, өөр өөрийн хэрээр туслан тэтгэхийг хичээнгүйлвэй. Нэгэн хүглэгэр модон мөчрөө бөхийлгөхүйд хатан баруун мутраар барин авах үест хөвүүн мэндлэв. Дэргэдийнхэн гардаж өлгийдөхдөө нялх хөвүүний юутай үзэсгэлэн төгөлдөр, амарлингуйг гайхан биширчээ.
At that moment, throughout the land, there was a great feeling of peace and happiness. People forgot their troubles, ceased their quarrels and felt great love and friendship for one another. Some people saw rainbows suddenly appear in the sky, and many other beautiful and unusual sights were seen. Тэр цагт газар дэлхий баясан, амарлингуйн дээдийг эдэлснийг үгээр өгүүлшгүй. Хүн зон, зовлон зүдгүүрээ умартан, хэрүүл тэмцэл тасарч, бие биесээ хайраар дээдлэн, эе эвийг олж жаргасан ажээ. Гэнэт тэнгэрт солонго татсан нь зарим хүмүүст харагдаж, өөр бусад ер бусын сайхан үзэгдэл олонтоо тохиожээ.
Wise men from all over the kingdom noticed these signs of peace and joy and excitedly said to one another, "Something very fortunate has just happened. Look at all these wonderful signs! It must certainly be a special day!" Вант улс даяар олон мэргэд амгалан, баяр баясгалангийн энэ мэт олон шинжийг ажиад, өөр хоорондоо өгүүлрүүн: “Нэгэн онцгой завшаант учрал тохиожээ. Энэ олон гайхамшигт шинжийг тунгаан болгоогтун! Энэ нэг л ер бусын өдөр тохиолоо шүү!” хэмээлдэв.
Queen Maya, unaware that her joy at having a son was being shared at that very moment throughout the kingdom took the new-born baby in her arms and returned to the palace of the King. It was the beginning of the fourth Indian month (May-June) and the moon was growing full. Шинэ агь төрсний их баярыг тэр цагт вант улс хотол даяар хуваалцаж буйг хараахан мэдээгүй Мааяа хатан, нялх үрээ тэврэн Хааны ордон руу эгэв. Энэ бол зуны тэргүүн сарын саран тэргэл өдөр байлаа.

English-Mонгол side-by-side PDF & English MP3

posted with permission by Wisdom Publications

Next chapter: 2. A Holy Man's Visit

Sunday, February 5, 2012

NOW ONLINE!!!

We are happy to announce Buddhism.Anglihel.com will post Prince Siddhartha online. A big thank you to Wisdom Publications for their permission to do this. You can read the individual chapters every week or you can download the chapter written side-by-side in English-Mongolian. And each chapter will be available as an MP3 download.